Psoriasis en atopische dermatitis, hoe ermee om te gaan en waarom chronische ontstekingen verder gaan dan de huid
Als we het hebben over relaties met anderen, is het overduidelijk dat wat we zien het eerste aandachtspunt wordt. In deze zin kan de huid daarom niet alleen worden beschouwd als de mantel die het lichaam bedekt, maar eerder als ons belangrijkste ‘relationele orgaan’. Dus in de aanwezigheid van chronische ontstekingen gaan de gevolgen veel verder dan het zichtbare aspect.
Dit is de reden waarom psoriasis en atopische dermatitis de slaap, het werk of de school, de lichamelijke activiteit, de sociale relaties en de geestelijke gezondheid kunnen beïnvloeden. Bovendien is de impact numeriek zwaar.
In Italië treft psoriasis een aanzienlijk deel van de bevolking, met schattingen van de prevalentie tussen 1,8% en 4,8% en een incidentie die kan oplopen tot meer dan 200 nieuwe gevallen per 100.000 mensen per jaar. Atopische dermatitis presenteert even significante cijfers, vooral gezien de sterke impact in verschillende leeftijdsgroepen: bij volwassenen wordt de prevalentie van huidig eczeem geschat op ongeveer 8,1%, terwijl in de kleuterleeftijd de meest recente literatuur een mediane prevalentie na 12 maanden van 11,8% aangeeft.
Ondanks dat het verschillende pathologieën zijn in termen van mechanismen en natuurlijke historie, zijn ze vandaag verenigd door nieuwe behandelingsdoelstellingen, die verder gaan dan de vermindering van laesies die bereikt wordt dankzij therapeutische innovaties, maar een reële en meetbare verbetering van de levenskwaliteit, mogelijk dankzij passende, continue en multidisciplinaire trajecten.
Voorbij esthetiek
“Psoriasis en atopische dermatitis zijn niet alleen een esthetisch probleem: ze kunnen in verband worden gebracht met comorbiditeiten en van invloed zijn op werk, relaties en psychologische gezondheid – legt Nicola Zerbinati uit, hoogleraar dermatologie aan de Universiteit van Insubria-Varese en lid van de raad van bestuur van SIDeMaST, de Italiaanse Vereniging voor Dermatologie en Seksueel Overdraagbare Ziekten. Om deze reden is geavanceerd management vaak teamwerk: de dermatoloog coördineert een geïntegreerd en persoonlijk geheel, met als doel zorg te dragen voor de persoon en niet alleen de laesie”.
Bovendien leven patiënten met symptomen die vaak onzichtbaar zijn voor de buitenwereld, maar wel zeer invaliderend zijn. Aanhoudende jeuk, typisch voor atopische dermatitis, verandert de slaap en veroorzaakt een vicieuze cirkel van krabben en ontstekingen. Een recente meta-analyse schat dat meer dan 43% van de patiënten last heeft van slaapstoornissen.
Zelfs bij psoriasis komt jeuk zeer vaak voor, gemeld bij meer dan 70% van de gevallen, maar nog steeds vaak onderschat. De gevolgen kunnen zich uitstrekken tot het werk, met verzuim en verminderde productiviteit, en tot het psychologisch welzijn. “Wanneer een chronische huidziekte matig of ernstig is, is de impact niet alleen klinisch, maar ook sociaal en economisch – onderstreept Zerbinati – en dit is de reden waarom het vroegtijdig onderkennen van de ernst en het op de juiste manier ingrijpen op de lange termijn het verschil maakt.”
Hoe te begrijpen dat er iets mis is
Ieder mens mag “het lijden niet normaliseren – waarschuwt de deskundige. Als een inflammatoire dermatose weken of maanden aanhoudt, de neiging heeft vaak op te duiken of de slaap en het dagelijks leven beïnvloedt, is het tijd voor een dermatologisch onderzoek”.
Er zijn enkele tekenen die erop wijzen dat u opnieuw de specialist moet raadplegen of contacteren. Allereerst is het noodzakelijk om na te denken over aanhoudende jeuk en slaapstoornissen, vooral als ze frequent voorkomen, die bij atopische dermatitis indicatoren zijn van een aanzienlijke impact en een gestructureerd beheersplan vereisen. De aanwezigheid van uitgebreide of plaatselijke laesies op kritieke locaties zoals het gezicht, de handen of de geslachtsorganen, die de dagelijkse activiteiten kunnen beperken, is ook een alarmbel.
Andere tekenen die niet mogen worden genegeerd zijn de slechte respons op correct uitgevoerde plaatselijke therapieën of snelle terugval na een fase van verbetering. Bovendien kan het optreden van gewrichtspijn, stijfheid of zwelling bij patiënten met psoriasis wijzen op mogelijke gewrichtsaandoening en verdient dit een snelle evaluatie. Tenslotte moeten de gevolgen voor het werk- of schoolleven, met afwezigheden of verminderde productiviteit, en de psychologische problemen die verband houden met de symptomen, worden erkend als een integraal onderdeel van de ziekte en niet als een “persoonlijke kwetsbaarheid”.
Hoe om te gaan met pathologieën
We moeten in moderne termen spreken van ‘geavanceerd management’. Wat betekent het? Het betekent het overwinnen van de logica van episodische behandeling van exacerbaties.
Bij de nauwkeurige diagnose en de correcte stratificatie van de ernst wordt niet alleen rekening gehouden met de omvang van de laesies, maar ook met symptomen zoals jeuk, pijn, slaapstoornissen en de impact op de kwaliteit van leven: “Het moderne doel is niet om de patiënt te leren leven met de ziekte, maar om in de loop van de tijd een stabiele en meetbare controle op te bouwen – geeft de deskundige aan – gaande van de reactie naar het voorkomen van opflakkeringen, met continue en gepersonaliseerde trajecten”.
In deze context worden therapeutische personalisatie en multidisciplinariteit sleutelelementen, vooral in matig-ernstige of complexe gevallen, wanneer gewrichts-, allergologische, cardiometabolische comorbiditeiten of een aanzienlijke psychologische impact een rol spelen. Bovendien is de therapeutische innovatie op het gebied van de behandeling de afgelopen jaren aanzienlijk versneld.
Aan de ene kant hebben biologische therapieën ambitieuzere controledoelstellingen bij matige tot ernstige psoriasis mogelijk gemaakt door in te werken op specifieke ontstekingsroutes zoals de IL-23- en IL-17-assen.
Aan de andere kant verbreden nieuwe orale systemische opties de keuzemogelijkheden, waardoor steeds meer ‘op maat gemaakte’ behandelingen mogelijk worden, onder specialistische begeleiding: ‘De afgelopen jaren zijn we getuige geweest van een belangrijke evolutie – specificeert Zerbinati – vandaag de dag kunnen we streven naar een veel stabielere controle van de ziekte dan in het verleden, dankzij therapieën die inwerken op specifieke ontstekingsdoelen. Het gaat er niet om ‘wonderen’ te beloven, maar om mensen weer slaap, welzijn en vrijheid in het dagelijks leven te geven, met passende en gecontroleerde trajecten.”
De innovaties zijn ook relevant bij atopische dermatitis. Biologische therapieën tegen IL-13 en therapieën gericht op het jeukcircuit, zoals antilichamen gericht tegen de IL-31-route, stellen ons nu in staat in te grijpen bij symptomen die een grote impact hebben op het echte leven van patiënten, zoals aanhoudende jeuk en slapeloosheid: “Inwerken op de mechanismen die jeuk voeden, betekent ingrijpen in een van de meest slopende factoren van atopische dermatitis – benadrukt Zerbinati – omdat het verbeteren van de slaap ook betekent dat je je dag, je relaties en je vermogen om met de ziekte om te gaan verbetert.”
