Eenzaamheidsalarm, te veel verplichtingen en volwassenen hebben moeite om vrienden te maken: zelfs de gezondheid wordt aangetast
Steeds meer verbonden, maar ook steeds meer alleen. De moeilijkheid om nieuwe vrienden te maken neemt toe, zelfs onder volwassenen, die lijden aan een buitensporig gebrek aan tijd om de contacten die ze al hebben te onderhouden. De foto komt uit SWG-onderzoek, gepresenteerd door Acri. Maar het fenomeen is niet alleen sociaal: zoals experts en studies aantonen, kan eenzaamheid ook gevolgen hebben op het gebied van de gezondheid.
Vrienden hebben wordt steeds moeilijker
Volgens het SWG-onderzoek, getiteld “Bewustzijn en de waarde van sociale preventie”, gepresenteerd door Acri en Assifero, is er een probleem van toenemende eenzaamheid, dat zich manifesteert in de moeilijkheid om vrienden te hebben: het afgelopen jaar had bijna de helft van de Italianen (48%) de duidelijke perceptie dat ze geen mensen hadden om op te rekenen, terwijl 47% zich alleen, geïsoleerd of buitengesloten voelde. Het fenomeen betreft alle leeftijdsgroepen, maar vooral jongeren, onder wie dit cijfer 64% bedraagt.
Agenda’s te vol om vriendschappen te onderhouden
Wat nieuwe vriendschappen en het ontmoeten van kennissen belemmert, is het gebrek aan tijd. Zoals uit het SWG-onderzoek naar voren komt, is de vrije tijd voor 37% van de bevolking in feite onvoldoende, vanwege agenda’s die te vol staan met verplichtingen, vooral werk of gezin. Voor 27% wordt het probleem echter veroorzaakt door onverenigbare vergadertijden. Slechts 7% geeft ook nog een andere reden aan, namelijk de kosten die het organiseren en managen van een uitje met vrienden met zich mee kan brengen.
Vriendschappen zijn een collectief goed
Toch laat het onderzoek ook een ander aspect van het onderwerp zien: de meerderheid van de Italianen is zich ervan bewust dat sociale relaties een collectief goed zijn, zozeer zelfs dat 51% hiervan overtuigd is. Integendeel, verzwakking van de banden leidt tot een toename van de kwetsbaarheid, zowel individueel als als gemeenschap. Bovendien bestaat welzijn voor 73% van de Italianen ook uit het onderhouden van relaties en het onderhouden van een actief sociaal leven.
Gebrek aan ruimte en ondersteuning
Onder de kritieke kwesties die uit de analyse naar voren komen, is er echter ook het gebrek aan beschikbaarheid van vergaderruimtes, wat in plaats daarvan als belangrijk wordt beschouwd door 66% van de steekproef van geïnterviewden, die ook aangeven dat het nodig is om te kunnen rekenen op educatieve workshops voor jongeren; 64% onderstreept ook de noodzaak van steun voor kwetsbare mensen en 61% van de deelname aan culturele, recreatieve of vrijwilligersactiviteiten, die het terugdringen van eenzaamheid kunnen vergemakkelijken. In het licht van deze reflecties worden campagnes als Who Begins Well nog belangrijker. De gemeenschap die voorkomt (www.chibencomincia.com), die meer dan 150 projecten in heel Italië omvat, ondersteund door stichtingen en filantropische instellingen, uitgevoerd door organisaties uit de derde sector. Het doel is het bevorderen van initiatieven die bijdragen aan de ontwikkeling van gezelligheid, luisteren, inclusie en ondersteuning voor jongeren, ouderen, gezinnen en zorgverleners.
Beter veilig dan genezen
“Preventie vormt de kern van het optreden van de Foundations. Het betekent reageren op de behoeften en noodsituaties van vandaag, maar ook verder vooruit kunnen kijken en ervoor zorgen dat de kwetsbaarheden van vandaag niet de ongelijkheden van morgen worden. De Foundations kunnen dit doen door in de loop van de tijd te plannen en, samen met de Derde Sector en de instellingen, initiatieven te begeleiden die in de gebieden ontstaan en inspelen op de behoeften van de gemeenschappen”, onderstreepte de president van Acri, Giovanni Azzone. Om hun engagement in deze richting te bevestigen herinneren de Foundations zich hoe zij zich elk jaar inzetten om bijna 2 miljard euro te verstrekken aan welzijns-, cultuur-, onderwijs- en onderzoeksprojecten, waarbij 80% daarvan wordt toegewezen aan organisaties uit de derde sector.
Waarom we praten over de “eenzaamheidsepidemie”
De SWG-gegevens bevestigen echter een trend die al een tijdje aan de gang is, zozeer zelfs dat deskundigen spreken van een “epidemie van eenzaamheid”. Zoals blijkt uit een zeer grote studie, vorig jaar gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift JAMA Network Open en gecoördineerd door Thomas E. Fuller-Rowell van de Auburn Universiteit in Alabama (VS), zijn de isolatieniveaus aanzienlijk toegenomen met de Covid-pandemie, na jarenlang in wezen stabiel te zijn gebleven. Uit analyse van gegevens (Gallup World Poll) van bijna 2,5 miljoen mensen in 159 landen, tussen 2009 en 2024, bleek dat de eenzaamheid de afgelopen vijftien jaar wereldwijd met 13,4% is toegenomen. Maar het was in 2020 dat de grootste stijging werd opgetekend, samen met een kloof die verband hield met de economische beschikbaarheid. De geanalyseerde steekproef bestond in feite uit bijna 2,5 miljoen mensen, met een gemiddelde leeftijd van 41,7 jaar, waarvan 51,3% vrouw was. De onderzoekers merkten echter dat nog maar zes jaar geleden, in samenhang met de Covid-pandemie, 26,4% van de armsten verklaarde dat ze in geval van nood niet op vrienden of familieleden konden rekenen, vergeleken met 15,6% van de rijksten. In de daaropvolgende jaren werd het verschil iets kleiner, maar in 2024 bedroeg het nog steeds 8,6 procentpunt.
De gezondheidsrisico’s
Maar eenzaamheid is niet slechts een perceptie of een individuele aandoening: zoals onderstreept door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), leidt eenzaamheid wanneer het chronisch wordt tot een verhoogd risico op vroegtijdig overlijden. De bevindingen geven aan dat er tussen 2014 en 2019 jaarlijks 871 duizend sterfgevallen in de wereld zijn als gevolg van eenzaamheid. Sociaal isolement bevordert hart- en vaatziekten, beroertes, hoge bloeddruk, diabetes, dementie, angst en depressie. Bovendien hebben degenen die zonder sociale contacten en bevredigende menselijke relaties leven statistisch gezien twee keer zoveel kans om aan een depressie te lijden en een groter risico te lopen om de ziekte van Alzheimer te ontwikkelen.
