Diabetes tijdens de zwangerschap, hoe het zich manifesteert, hoe het voorkomen wordt en hoe ermee omgegaan wordt

• Diabetes treft één op de zes zwangerschappen wereldwijd en vereist preconceptieplanning, glykemische controle en geïntegreerde specialistische zorg.
• Sensoren en geautomatiseerde systemen kunnen helpen de bloedsuikerspiegel onder controle te houden, terwijl incretinegeneesmiddelen vóór de conceptie moeten worden stopgezet.
• Na zwangerschapsdiabetes neemt het risico op type 2 toe: postpartumcontroles en langetermijnpreventie zijn essentieel.

Diabetes treft elk jaar ongeveer één op de zes zwangerschappen wereldwijd, inclusief reeds bestaande diabetes en zwangerschapsdiabetes. Afgelopen november publiceerde de Wereldgezondheidsorganisatie haar eerste mondiale richtlijnen over de behandeling van diabetes tijdens de zwangerschap.

Eind 2025 versterkte de American Diabetes Association (ADA) ook de aanbeveling voor een aanpak die preconceptieplanning, vroege identificatie van glykemische veranderingen, monitoring en geïndividualiseerde keuze van therapieën integreert. De ADA geeft een ideaal doel aan van minder dan 6,5% geglyceerd hemoglobine (HbA1c) vóór de zwangerschap, als dit veilig kan worden bereikt. Tijdens de zwangerschap is het ideale doel doorgaans een HbA1c van minder dan 6%, wat indien nodig kan dalen tot minder dan 7% om significante hypoglykemie te voorkomen.

Ten slotte publiceerden de European Society of Endocrinology en de Endocrine Society in juli 2025 hun gezamenlijke richtlijnen, specifiek gericht op vrouwen met type 1- of type 2-diabetes die al vóór de zwangerschap aanwezig waren. Het document onderstreept het belang van het bespreken van het verlangen naar moederschap met de diabetoloog, om een ​​tijdige voorbereiding mogelijk te maken en de glykemische controle vóór de conceptie te optimaliseren.

Het doel is om in te grijpen op beïnvloedbare factoren en de risico’s die verband houden met hyperglykemie vanaf de vroege stadia van de embryonale ontwikkeling te verminderen. Hier is het advies van de experts van de SID (Italiaanse Vereniging voor Diabetologie) in Rimini voor het jaarlijkse congres.

Wat te doen

“Het plannen van een zwangerschap – zegt Elena Succurro, hoogleraar endocrinologie aan de Magna Graecia Universiteit van Catanzaro en lid van de raad van bestuur van SID Succurro – betekent niet alleen het bereiken van adequate glycemische waarden, maar ook het voorbereiden van de vrouw op de diepgaande metabolische veranderingen die kenmerkend zijn voor de zwangerschap.

Technologieën kunnen op deze reis een waardevolle bondgenoot zijn, maar ze moeten gepaard gaan met training, therapeutische educatie en geïntegreerde specialistische hulp. Het is essentieel om gestructureerde trajecten uit te bouwen die de vrouw begeleiden van preconceptie tot postpartum, door nauwe samenwerking tussen diabetoloog, gynaecoloog en multidisciplinair team.

Voor Italië is de prioriteit en de uitdaging het vertalen van de aanwijzingen van de richtlijnen in gestructureerde en toegankelijke trajecten, die homogeen zijn in alle regio’s. Een verbintenis die elke vrouw moet begeleiden vanaf de planningsfase van de zwangerschap en die ook in de periode na de geboorte nog lang moet worden voortgezet.”

Laten we duidelijk zijn. Voor nieuwe moeders houdt het risico op diabetes niet op bij het einde van de zwangerschap. Zwangerschapsdiabetes mag niet worden beschouwd als een probleem dat zich beperkt tot de negen maanden van de zwangerschap. Zelfs wanneer de bloedsuikerspiegel na de bevalling weer normaal wordt, behouden deze vrouwen een aanzienlijk verhoogd risico op het ontwikkelen van diabetes type 2 in de daaropvolgende jaren: één op de vijf vrouwen die zwangerschapsdiabetes hebben gehad, heeft een verhoogd risico om diabetes type 2 te ontwikkelen binnen 10 jaar na de bevalling.

De diagnose zwangerschapsdiabetes moet daarom een ​​kans worden om een ​​preventieproces op lange termijn te starten. Om deze reden is het essentieel om de orale glucosebelastingscurve 4-12 weken na de geboorte uit te voeren en door te gaan met periodieke controles.

Hoe de bloedsuikerspiegel onder controle te houden tijdens de zwangerschap

Er wordt erkend dat technologieën een steeds grotere rol spelen bij de behandeling van diabetes tijdens de zwangerschap. De WHO beveelt waar mogelijk continue glucosemonitoring (sensor) aan bij zwangere vrouwen met type 1-diabetes. De richtlijnen van de ESE-Endocrine Society suggereren bij type 1 diabetes ook het gebruik van hybride systemen voor geautomatiseerde insulinetoediening (‘kunstmatige pancreas’), waarbij wordt gespecificeerd dat de keuze rekening moet houden met de geschiktheid van het specifieke systeem voor zwangerschap en moet plaatsvinden onder begeleiding van een deskundig team.

“Tijdens de zwangerschap zijn de glykemische doelstellingen bijzonder streng – herinnert professor Succurro zich – en de insulinebehoefte verandert snel als gevolg van hormonale veranderingen. Het bereiken en behouden van deze doelstellingen vereist een intensieve dagelijkse inzet.

De resultaten van deze onderzoeken tonen aan dat automatisering concrete ondersteuning kan bieden, waardoor de mogelijkheden voor het personaliseren van therapie bij vrouwen met type 1 diabetes worden vergroot. Geavanceerde technologieën transformeren de behandelingsmogelijkheden, maar het is noodzakelijk om alleen geschikte apparaten te gebruiken (er zijn momenteel drie AID-systemen in Europa – geïndiceerd voor gebruik tijdens de zwangerschap met diabetes type 1) en onder begeleiding van deskundige teams, idealiter al in de preconceptiefase.

Op het gebied van geneesmiddelen zijn semaglutide en tirzepatide: grote bondgenoten van de zwangerschap ervoor, maar (nog) niet tijdens de zwangerschap.

Een nieuwe internationale consensus, gepubliceerd in september 2026 in The Lancet Obstetrics, Gynecology & Women’s Health, benadrukt het potentieel van incretinetherapieën bij het verbeteren van het gewicht en de metabolische compensatie vóór de conceptie. Een meta-analyse van meer dan 42.000 zwangerschappen die aan deze geneesmiddelen waren blootgesteld (vrouwen die vóór de conceptie co-incretinetherapie kregen, bleven deze geneesmiddelen onbewust in de zeer vroege stadia van de zwangerschap gebruiken) bracht geen statistisch significante toename van aangeboren afwijkingen aan het licht.

Geruststellende resultaten dus bij accidentele blootstelling, maar niet voldoende om de veiligheid van de medicijnen tijdens de zwangerschap aan te tonen. Bij een geplande zwangerschap blijft de indicatie vooralsnog bestaan ​​om semaglutide minimaal twee maanden vóór de conceptie te staken en tirzepatide minimaal één maand daarvoor.

“Deze medicijnen kunnen helpen de metabolische omstandigheden van de vrouw vóór de zwangerschap te verbeteren, maar het gebruik ervan vereist een nauwkeurige preconceptieplanning en persoonlijk specialistisch management – ​​herinnert de deskundige zich –.

Het artikel gepubliceerd in The Lancet suggereert dat behandeling met GLP-1 RA vóór de zwangerschap kan helpen een geglyceerd hemoglobine van minder dan 6,5% en een vermindering van het lichaamsgewicht met meer dan 5-10% te bereiken, doelen die kunnen helpen de gezondheidstoestand van een vrouw te verbeteren ter voorbereiding op de conceptie.

De resultaten van deze meta-analyse veranderen echter niets aan de huidige indicaties voor het gebruik van incretinegeneesmiddelen tijdens de zwangerschap.

“Zwangerschap bij vrouwen met diabetes – stelt Raffaella Buzzetti, president van SID – moet worden voorbereid, begeleid en gevolgd in de loop van de tijd. Farmacologische en technologische innovaties bieden ongekende mogelijkheden, maar de echte vooruitgang zal zijn dat ze toegankelijk worden gemaakt via geïntegreerde trajecten tussen diabetologen, gynaecologen en lokale geneeskunde.

De SID vestigt de aandacht op het belang van het homogeen maken van screening- en follow-upprocessen in de verschillende Italiaanse regio’s, door het bevorderen van systemen voor gegevensverzameling die het mogelijk maken de daadwerkelijke naleving van controles te meten en eventuele ongelijkheden in de toegang tot hulp te identificeren. Het beschermen van de metabolische gezondheid van de moeder betekent ook investeren in de toekomst van het kind.”