Zijn wij patriarchaler dan generaties vóór ons?
Wat is de rol van GENERATIE Z? Wat zegt het FEMINISME vandaag de dag? Hoe beïnvloeden TRADITIES gender?
Wij denken graag dat wij de generatie van verandering zijn. We zijn opgegroeid met de taal van inclusiviteit en dachten dat de oude genderhiërarchieën in feite oud zijn en tot het verleden behoren. Met een idee van krachtig feminisme dat mede dankzij ons is teruggekeerd in het publieke debat. Maar is het echt zo? Als we naar de cijfers kijken, ontstaat er een minder lineair en meer patriarchaal beeld dan we denken.
Gen Z en de terugkeer van traditionele ideeën
Internationaal onderzoek uitgevoerd door Ipsos samen met het Global Institute for Women’s Leadership van King’s College London suggereert dat er iets onder de oppervlakte aan het veranderen is. Of misschien, eenvoudiger gezegd, dat niet alles is veranderd en dat de afstand tussen ons en onze grootouders op sommige punten niet zo siderisch is als we dachten.
Volgens het onderzoek – waarbij ongeveer 23.000 mensen in bijna 30 landen betrokken waren – heeft een aanzienlijk deel van de Gen Z-kinderen meer traditionele opvattingen over genderrollen dan die van babyboomers (dat wil zeggen degenen geboren tussen 1947 en 1964). Verrast? Welnu, het resultaat is een paradox voor ons die zijn opgegroeid met brood en online-activisme. Maar de progressieve hashtags vallen hier als droge bladeren onder de wind van het patriarchaat en de realiteit is werkelijk ontmoedigend.
Hoe stellen jonge mannen zich het leven als stel en gezin voor? Ongeveer een derde is van mening dat mannen het laatste woord moeten hebben bij belangrijke beslissingen. En dat de vrouw haar man moet gehoorzamen. Een veel minder wijdverspreide visie bij voorgaande generaties, waar het percentage aanzienlijk lager ligt (we spreken over 12%).
Houd iedereen tegen: is onze generatie ook ouderwets? In zekere zin wel. We dachten dat we veel ruimdenkender waren dan onze ouders en in plaats daarvan gingen we volledig achteruit totdat we zelfs de traditionele modellen van onze grootouders terugvonden. Uiteraard geldt dit niet voor iedereen (generaliseren is nooit aan te raden), maar het feit dat deze standpunten met een bepaalde frequentie naar voren komen, duidt op een trend die moet worden gekeerd. En vooral dat er nog veel te doen is op het gebied van genderrollen.
Zijn meisjes immuun?
Spoilers: nee. Het zijn niet alleen ‘jongens’ die bepaalde dingen denken, zelfs onder jonge vrouwen is er een deel – kleiner maar nog steeds aanzienlijk – dat op een onverwachte manier naar genderrollen kijkt. In feite is 18% van hen het eens met een meer conservatieve versie van de rol van vrouwen (vergeleken met 6% van de babyboomers). Een feit dat behoorlijk verrassend is, vooral als we bedenken dat onze generatie is opgegroeid met een veel explicieter taalgebruik over gelijkheid, empowerment en onafhankelijkheid. Alleen zijn we uiteindelijk traditioneler dan onze moeders, althans volgens de peilingen.
Dit suggereert dat het probleem niet alleen over mannelijke macht of de zogenaamde ‘mannelijkheidscrisis’ gaat, maar over iets breders: de manier waarop we opnieuw definiëren – of misschien nog steeds proberen te begrijpen – wat het vandaag de dag eigenlijk betekent om een relatie, een gezin en een evenwicht tussen werk en privéleven op te bouwen. Met andere woorden: het gaat niet alleen om mannen. Het is een cultuurverandering waar iedereen bij betrokken is.
Slim is het nieuwe sexy (maar thuis heb ik de leiding)
Maar hier komt een echte kortsluiting, de paradox die de tegenstellingen van onze generatie heel goed definieert. Voor 41% van de mannen zijn carrièrevrouwen, die succesvol zijn op het werk en een prominente rol bekleden, aantrekkelijker. Vrouwelijke onafhankelijkheid wordt daarom als een positieve kwaliteit gezien. Ze stellen echter tegelijkertijd dat het in relaties de man is die een dominante positie moet hebben als het gaat om het nemen van beslissingen. Kortom: slim is sexy, zeker, maar thuis heb ik de leiding.
Twee tegengestelde ideeën die op een wanordelijke manier naast elkaar bestaan en die niets anders doen dan de totale, ondubbelzinnige verwarring benadrukken die ons vrijwel allemaal in zijn greep houdt. Wij die niet weten wat we moeten denken, die nog verwarrendere modellen hebben, die opgroeien in een wereld in wanorde.
Mannelijkheid en ongemak: de rol van sociale media
Een deel van deze kortsluiting betreft ook de manier waarop wij ons mannelijkheid voorstellen. Aan de ene kant is het idee nog steeds sterk (gedeeld door 43% van de jonge mannen) dat een ‘echte’ man sterk en zelfverzekerd moet zijn, het klassieke model van de man ‘die nooit mag vragen’ en die zijn emoties niet laat blijken. Een model dat kennelijk geërfd is van het verleden. Aan de andere kant echter groeit het idee dat de mens gevoelig, lief, attent, attent en aanwezig moet zijn. Moge hij als een vrouw voor het huis en het gezin zorgen, respectvol zijn, laat staan een ‘onoverwinnelijke held’ zijn en veel meer openstaan voor een constructieve dialoog.
Het resultaat? Veel jonge mensen raken gedesoriënteerd te midden van totaal verschillende verwachtingen, zoals in een verontrustend getouwtrek tussen twee ogenschijnlijk onverenigbare tegenstellingen.
En welke rol spelen sociale media hierin? Op zijn zachtst gezegd een fundamentele rol. TikTok, YouTube, Instagram en co. het ongemak versterken door als klankbord te fungeren voor de makers die op deze verwarring inspelen. Algoritmen stellen steeds meer polariserende inhoud voor door podcasts en ‘pluisgoeroes’ te tonen die praten over en uitleggen hoe mannen, vrouwen, relaties, liefde, enz. eruit zouden moeten zien. Hoe extremer de inhoud, hoe meer het algoritme deze zal pushen en hoe viraler deze zal gaan. Zo krijgen ‘ouderwetse’, extreem traditionele en – als we willen – zelfs radicale, maar ook patriarchale, ideeën weer vaste voet aan de grond.
Wannabe-generatie: wie zijn wij?
Hypocrisie, verwarring, ongemak, desoriëntatie… En wat als we in plaats daarvan slechts de protagonisten waren van een tijdperk van transitie? Wat als wat we meemaken slechts een fase van culturele heronderhandeling was? De oude gendercategorieën werken niet meer, dat is duidelijk, en ze veranderen met de snelheid van het licht, maar intussen zijn de nieuwe modellen die ze zouden moeten vervangen nog niet volledig gedefinieerd. De tegenstrijdigheid is misschien nog steeds nodig voor ons die er middenin zitten en die nog niet over alle instrumenten beschikken die nodig zijn om de broodnodige verandering door te voeren.
Misschien zijn we gewoon die ‘jonge wannabes’ waar de Nuclear Tactical Penguins het over hebben in hun songmanifest: een boh-generatie die nog niet precies weet wat het is en hoe ze moet bereiken wat ze wil. Kortom: we begrijpen nog steeds wie we willen zijn, geef ons de tijd!
