Zelfdiagnose op TikTok, hoe schadelijk ze zijn en hoe je ze kunt vermijden
Er zijn steeds meer sociale pagina’s of makers van psychologische verspreiding die hun profiel hebben gebaseerd op psychologische onderwerpen of speciale analyses.
Maar wat verbergen de zelfdiagnoses op TikTok voor degenen die de video’s bekijken?
Zelfdiagnoses op TikTok, een metapsychologie
Honderden en honderden diagnoses op sociale media, compleet met namen van psychische stoornissen en gerelateerde verklaringen. En aan de andere kant van de telefoon een passieve gebruiker, die letterlijk naar de woorden luistert.
Over het algemeen geven sociale netwerken, maar meer specifiek TikTok, de voorkeur aan korte, pakkende inhoud waarvan het enige doel is om een zo breed mogelijk publiek te bereiken.
Het gevolg van het soort korte inhoud is dat een onderwerp haastig en oppervlakkig wordt behandeld, waarbij vaak wordt vergeten dat de persoon die het bericht ontvangt een passieve gebruiker is, en dus weinig beslissingsmacht heeft over de inhoud.
Natuurlijk zijn er tegenwoordig verschillende acties die de gemiddelde gebruiker kan ondernemen om zijn algoritme aan te passen, maar er zijn zoveel video’s dat het moeilijk is om ze volledig te elimineren. Met enkele kleine voorzorgsmaatregelen, zoals het verifiëren van de bron, kun je zelfdiagnoses op TikTok voorkomen.
Passief of bijna passief luisteren naar psychologische onderwerpen die als pourparler worden besproken, kan verschillende gevolgen hebben, vooral als het gaat om actuele onderwerpen voor ons, zoals DCA, eetstoornis, dysmorfie, angst en depressie, die worden aangewakkerd door sociale media.
TikTok als online school
De mogelijkheid om door miljarden video’s met de meest uiteenlopende inhoud te bladeren, stelt degenen die sociale media gebruiken in staat een beetje over alles te weten.
Je kunt alles online vinden: bedenk gewoon een onderwerp waar je meer over wilt weten en daar heb je het, een overzicht van berichten of video’s.
De meest populaire inhoud is korte maar effectieve inhoud vanuit het oogpunt van “verzoeken” van gebruikers, dus in het specifieke geval van TikTok korte video’s, met tekst in de juiste kleur en positie.
Ze hebben hun positieve en negatieve kanten: hoewel ze het mogelijk maken dat informatie wordt verspreid en dankzij hun viraliteit een zeer groot publiek bereikt, vooral als ze de relevante onderwerpen niet specifiek hebben onderzocht, komen ze oppervlakkig en overhaast over voor degenen die al behoorlijk op de hoogte zijn van de kwestie.
Het gebruik van sociale media als educatieve platforms verbergt echter valkuilen: wie heeft de video gemaakt? Weet hij voldoende waar hij het over heeft?
De bron van de video is van fundamenteel belang om te begrijpen of het woorden zijn waar we naar kunnen luisteren en die we actief in onszelf kunnen opslaan, of een meer oppervlakkige visie.
De dichotome kijk op online berichten
Heb je ooit een bericht gelezen waarin stond: “Hier zijn 10 gebaren die je partner doet als hij van je houdt”? Of “3 signalen die u moet begrijpen als u aan DCA lijdt”?
Waarschijnlijk wel, omdat de meeste berichten of videotitels die online circuleren deze dichotome zin bevatten. Een ‘zwart of wit’-visie, waarin de interpretatie van nuances geen plaats heeft.
Bovendien zijn dit soort berichten een verkapte poging om idyllische situaties (die, laten we eerlijk zijn, maar weinigen van ons hebben het geluk mee te maken) of, in tegendeel, van ernstige problemen in beeld te brengen.
Als je partner ten minste 9 van de in het bericht beschreven gebaren respecteert, houdt hij van je. Overweeg anders om weer vrijgezel te worden, want het is duidelijk dat hij niet om je geeft!
Het is een manier van informeren die kan misleiden en kan leiden tot formele gedachten die gebaseerd zijn op te binaire visies, zowel op het gebied van romantische en sociale relaties als op het gebied van psychische stoornissen.
De afbeeldingen van de berichten kunnen heel pakkend zijn voor degenen die door Instagram scrollen, net zoals een maker die goed kan spreken en zijn video kan onderstrepen op basis van een lijst met opsommingstekens een grote kans heeft om viraal te gaan.
Maar de valkuil ligt juist in de viraliteit van een inhoud die veel complexere kwesties en situaties minimaliseert die vaak de levens van ieder van ons aangaan.
De risico’s van zelfdiagnose op TikTok
Aan de basis van psychologieonderwerpen ligt de grotere delicatesse waarmee ze behandeld en verspreid moeten worden, aangezien het een terrein is dat ieder van ons, mensen, aangaat.
Videomakers, of zelfs psychologen, die zich wijden aan het delen van psychologische informatie, moeten hele onderwerpen in een paar minuten video concentreren.
Het resultaat is vaak een snelle behandeling, met gevolgen zoals verwarring over het onderwerp of verkeerde informatie.
In een vakgebied als de psychologie kunnen saaie video’s er niet in slagen de gebruiker de complexiteit achter psychologische aandoeningen te laten begrijpen.
Dit zou leiden tot een onjuiste zelfdiagnose: als gebruikers niet onmiddellijk alle nuances van de zaak begrijpen, kunnen gebruikers overhaaste conclusies trekken die niets anders doen dan online desinformatie aanwakkeren.
Bovendien leidt een mogelijk onjuiste diagnose tot een onjuiste behandeling van het probleem. Voor problemen die al gediagnosticeerd zijn of als u daar twijfels over heeft, kunt u altijd beter contact opnemen met bevoegde artsen.
Tussen de veertien en negenentwintigjarigen gebruikt 56,5% TikTok. Het Censisrapport van 2024 vertelt ons dit. En het is hetzelfde sociale netwerk waarop zelfdiagnoses het populairst zijn, met gevolgen voor degenen die passief door de inhoud scrollen.
Tips om niet in zelfdiagnose te vervallen op TikTok
Het is prima om sociale media te gebruiken als uitgangspunt om dieper in je nieuwsgierigheid te duiken, maar je moet er dan wel aan voldoen via geschikte en geverifieerde bronnen, zoals speciale websites. Ook om je online zoektocht wat te verfijnen en nieuwe aspecten te ontdekken.
Bij het bekijken van een video of post die over een gevoelig onderwerp gaat, wordt van de gebruiker gevraagd een inspanning te leveren: de passiviteit waarmee hij door sociale media scrollt te stoppen en moeite te doen om de bron te identificeren.
Als we dus een video tegenkomen over een onderwerp dat ons bijzonder aangaat, kunnen we beter controleren wie de inhoud heeft opgenomen en vooral met een externe en kritische blik naar de discussie kijken.
Evalueer of de persoon die de video heeft opgenomen een professional in het veld is of certificaten heeft waarmee hij met psychologie kan omgaan, maar observeer ook of de persoon in kwestie uitgebreid over het probleem heeft kunnen praten.
Zelfdiagnose op TikTok heeft gezorgd voor meer informatie over aandoeningen waar we voorheen weinig van wisten, maar steeds meer makers doen zich voor als artsen die gespecialiseerd zijn in het onderwerp, en dit leidt onvermijdelijk tot grotere voorzichtigheid bij het luisteren naar video’s over het onderwerp.
