Bekkenbodem, wat het is en wat er gebeurt als het niet goed werkt: waarschuwingssignalen, diagnose en wat te doen
Blijkbaar is de term complex en duidt deze op een reeks problemen die moeilijk te definiëren zijn. Maar in de praktijk hebben we het, als we het over de bekkenbodem hebben, over een structuur die deel uitmaakt van ons lichaam en die we niet eens opmerken. Uiteraard als alles goed werkt. Anders beseffen we, als er enig ongemak optreedt, wat de term betekent en vooral hoeveel en hoe belangrijk het is voor het welzijn van vrouwen. Omdat er verschillende disfuncties zijn die op dit gebied kunnen ontstaan, die beter moeten worden begrepen en bestudeerd.
Hoe het gemaakt wordt en waarom het slecht werkt
Stel je een hangmat voor. Niet om te gaan liggen natuurlijk, maar gewoon om de bekkenbodem in beeld te brengen. De structuur bestaat uit een netwerk van spieren, ligamenten en weefsels, vergelijkbaar met een hangmat, geplaatst om de bekkenorganen te ondersteunen: baarmoeder, vagina, blaas, urethra en rectum.
Als spieren zwak worden, ligamenten of weefsels los zitten, of zenuwen of andere weefsels beschadigd raken, kunnen de interne bekkenorganen naar beneden vallen en uit de vagina steken (verzakking). Als de aandoening ernstig is, kunnen de organen naar de vaginale opening reizen en buiten het lichaam uitsteken.
Er zijn verschillende oorzaken die de bekkenbodem kunnen aantasten. “Zwangerschap en een natuurlijke bevalling kunnen de ondersteunende structuren van het bekken verzwakken of uitrekken, waardoor verzakking van de bekkenorganen vaker voorkomt bij vrouwen met meervoudige vaginale geboorten, met een risico dat bij elke geboorte toeneemt – onderstreept Marco Grassi –. Dit proces kan ook zenuwbeschadiging veroorzaken met als gevolg een vermindering van de spierfunctie.
Het risico op verzakking neemt ook toe met de hormonale veranderingen die gepaard gaan met de menopauze en met het natuurlijke verloop van de leeftijd, omdat de ondersteunende structuren kunnen verzwakken, zelfs bij vrouwen die nooit zwanger zijn geweest. Bovendien kunnen operaties zoals hysterectomieën de structuren van het bekken verder verzwakken.”
Hieraan worden ogenschijnlijk verre omstandigheden toegevoegd, maar deze kunnen aanzienlijke druk uitoefenen op deze structuur: frequente inspanningen als gevolg van chronische constipatie, aanhoudend hoesten, overgewicht of herhaaldelijk tillen van zware voorwerpen kunnen de intra-abdominale druk verhogen, waardoor de verzakking van de bekkenorganen wordt bevorderd.
Aandoeningen die alarm veroorzaken
Als de bekkenbodem enige veranderingen vertoont, kan het ongemak in eerste instantie generiek en niet erg precies zijn, zo erg zelfs dat het zelfs als ‘fysiologisch’ kan worden beschouwd. Er kan een gevoel van gewicht of spanning in het onderbekken zijn, licht urineverlies of ongemak tijdens beweging. Soms kunnen er echter uit deze schilderijen een reeks werkelijk vervelende aandoeningen voortkomen.
“Storingen van de bekkenbodem bij vrouwen omvatten een breed scala aan klinische aandoeningen: urine-incontinentie, verzakking van de bekkenorganen, fecale incontinentie en bekken-perineale pijnsyndroom – legt Marco Grassi, gynaecoloog in Ascoli Piceno uit -. Na verloop van tijd kan de bekkenbodem zijn functionele balans verliezen: de spieren kunnen hun vermogen om te ondersteunen verminderen (hypotonie) of in een toestand van constante samentrekking blijven (hypertonie).
In beide gevallen kunnen progressieve aandoeningen optreden, variërend van een gevoel van zwaarte tot incontinentie, verzakking van de bekkenorganen of chronische pijn met impact op de kwaliteit van leven.”
Wanneer moeten we meer opletten? Tekenen die kunnen duiden op perineale dysfunctie kunnen verschillend zijn en van elkaar verschillen. Moeilijkheid of onvermogen om de urinestroom te onderbreken, urineverlies bij inspanning (hoesten, niezen, gewichtheffen), seksuele ontevredenheid, pijn in de vagina tijdens geslachtsgemeenschap, gevoel van zwaarte, instabiliteit in het perineale gebied, moeite om een tampon of pessarium op zijn plaats te houden; lekkage van water uit de vagina na het baden, geluiden van lucht uit de vagina, bijvoorbeeld tijdens yoga-oefeningen, moeite met het tegenhouden van darmgas en ontlasting, aambeien, constipatie, ondanks adequate voeding en voldoende vochtinname, frequente vaginale infecties.
Hoe u problemen kunt voorkomen en wat u moet doen
Preventie van bekkenbodemdisfunctie kan het risico op het ontstaan of verergeren van symptomen helpen verminderen. Er wordt een gezonde levensstijl aanbevolen, die regelmatige lichaamsbeweging omvat en in het bijzonder gerichte oefeningen om de bekkenbodemspieren te versterken, ook aanbevolen tijdens de zwangerschap en postpartum om het risico op incontinentie en andere aandoeningen te verminderen. Controle van het lichaamsgewicht en een uitgebalanceerd dieet zijn ook aangewezen, die ook nuttig zijn om constipatie te voorkomen.
Het is belangrijk om overmatige inspanningen en herhaalde druk op de buik te beperken; in sommige gevallen kunnen aanvullende specifieke bekkenbodemoefeningen nuttig zijn. Bij aanwezigheid van stoornissen is het echter essentieel om tot een nauwkeurige diagnose te komen. En het is niet altijd gemakkelijk. U moet met een specialist spreken die kan zoeken naar spierdysfunctie en de bijbehorende symptomen.
De behandeling is voornamelijk conservatief en vertegenwoordigt de eerste lijn van therapie. Bekkenbodemrevalidatie omvat specifieke oefeningen, gerichte fysiotherapie, neuromusculaire heropvoedingstechnieken en biofeedback, met als doel de spiercontrole te verbeteren en de symptomen te verminderen.
In sommige gevallen worden farmacologische benaderingen of meer geavanceerde behandelingen geïntegreerd als revalidatie niet voldoende is. “Hoewel de diagnose mogelijk niet onmiddellijk is vanwege de niet-specifieke aard van de symptomen en hun frequente onderschatting, maken een correcte specialistische klinische classificatie en een gericht revalidatieprogramma in de meeste gevallen een significante verbetering van de symptomen en de kwaliteit van leven mogelijk, waardoor de progressie van de disfunctie en de noodzaak voor invasieve behandelingen worden verminderd – concludeert de deskundige –“.
