Depressie, de ogen spreken: de blik van een kind kan veel zeggen over zijn huidige en toekomstige welzijn

• Uit een onderzoek van de universiteiten van Binghamton en New York blijkt dat de blik van kinderen signalen kan onthullen die verband houden met depressie bij de moeder.
• Uit eye-tracking bij 242 kinderen bleek dat depressieve symptomen bij kinderen van depressieve moeders de aandacht voor droevige gezichten vergroten.
• Onderzoekers volgen deze minderjarigen tot in de adolescentie om te begrijpen of deze aandachtspatronen een groter risico op klinische depressie voorspellen.

Als het waar is dat ‘het essentiële onzichtbaar is voor de ogen’, zoals Antoine de Saint-Exupéry in ‘De Kleine Prins’ herinnert om ons eraan te herinneren dat we niet bij de schijn moeten blijven, valt het evenmin te ontkennen dat de ogen de spiegel van de ziel zijn. Aan de andere kant is dit precies de sleutel tot begrip die voortkomt uit onderzoek uitgevoerd door experts van Binghamton en New York State Universities, gepubliceerd in de Journal of Psychopathology and Clinical Science.

Volgens het onderzoek kun je aan de blik van een kind in feite begrijpen of hij te maken heeft met een moeder die aan een depressie lijdt. En vooral zou met specifieke analysetechnieken kunnen worden begrepen of hij in de loop van de tijd bijzonder gevoelig zou kunnen worden voor depressie vanwege een soort latent risico, te beginnen met een mogelijke maternale depressie.

Wat zegt de look over stemming en familie

De studie probeerde andere onderzoeken op te nemen en te bespreken die depressie in verband hebben gebracht met meer aandacht voor droevige gezichtsuitdrukkingen. In die zin is dit onderzoek het eerste dat onderzoekt hoe depressieve symptomen en aandachtsbias elkaar in de loop van de tijd bij kinderen kunnen beïnvloeden.

De studie, gecoördineerd door Kelly Gair, onderzocht 242 kinderen en hun moeders gedurende twee jaar. Deelnemers werden elke zes maanden gecontroleerd op beoordelingen. Bij elk bezoek keken de kinderen naar paren gezichten op een scherm. Het ene gezicht vertoonde een neutrale uitdrukking, terwijl het andere een emotionele uitdrukking vertoonde (geluk, verdriet of woede). Dankzij het volgen van oogbewegingen, d.w.z. ‘eye tracking’-technieken, werd geïdentificeerd welke gezichten de meeste aandacht van de kinderen trokken en hoe lang ze daarbij bleven hangen.

De analyse van de resultaten laat zien dat de toename van depressieve symptomen de aandacht van kinderen verschillend beïnvloedt, afhankelijk van hun gezinscontext. Bij kinderen van wie de moeder een voorgeschiedenis van depressieve stoornis had, gingen verhoogde depressieve symptomen gepaard met meer aandacht voor droevige gezichten. En op de een of andere manier kunnen deze gegevens ook de toekomst beïnvloeden: voor degenen die risico lopen: hoe vaker kinderen depressies ervaren, hoe meer ze het vermogen verliezen om de aandacht af te leiden van de trieste dingen om hen heen.

Kortom, in deze zin zouden de veranderingen in de psyche van kinderen die met de ogen waarneembaar zijn, langduriger kunnen zijn en anders kunnen zijn, afhankelijk van de familiegeschiedenis. Eén hypothese is dat bij kinderen van depressieve moeders, die worden blootgesteld aan meer gezichtsuitdrukkingen van verdriet in interacties met hun moeder, dit soort gezichtsuitdrukkingen zelfs nog duidelijker worden wanneer zij zelf een depressie ervaren, waardoor hun aandacht steeds meer wordt gericht op droevige uitdrukkingen.

Het patroon was anders bij kinderen van wie de moeder geen voorgeschiedenis van depressie had. De onderzoekers blijven deze kinderen nu volgen tot in de adolescentie. Het doel is om te bepalen of deze aandachtspatronen bijdragen aan een grotere kans op het ontwikkelen van een klinische depressie op volwassen leeftijd.

Meer gerichte aandacht

Volgens het onderzoek kon men, kortom, door de ogen van het kind te volgen veel dingen over zijn psychische toestand begrijpen, tot het punt waarop men een mogelijk grotere kans op het ontwikkelen van depressieve trekken kon identificeren. Zowel een glimlach als een fronsende uitdrukking kunnen veel meer zeggen dan woorden, zelfs als het gaat om mentaal welzijn.

Het onderzoek suggereert zelfs dat depressie van invloed kan zijn op de manier waarop kinderen reageren op gezichten die emoties uitdrukken, waaronder uitingen van geluk en verdriet. Uit het onderzoek kwam, zoals gezegd, ook naar voren dat de aandachtsspanne van kinderen verschillend zou zijn, afhankelijk van het feit of het kind al dan niet een familiegeschiedenis van depressie heeft. En dit kan aanleiding geven tot reflectie, ook als je bedenkt dat het door het analyseren van deze situaties mogelijk zal zijn om de aandacht te richten op de kinderen die het grootste risico lopen.