Je tandvlees doet pijn, let ook op je lever, heb een verband ontdekt. Wie riskeert en waarom
- Pijn en bloedend tandvlees kunnen tekenen zijn die verband houden met een hoger risico op leververvetting, blijkt uit een Japans onderzoek onder 2500 mensen.
- Onderzoek brengt parodontitis en diepe tandvleespockets in verband met niet-alcoholische leververvetting en fibrose, wat erop wijst dat mondhygiëne een belangrijke preventiefactor is.
- Roken, diabetes, stress, vitamine C-tekort en sommige ziekten verhogen het risico op parodontitis, wat ook kan leiden tot hartproblemen en tandverlies.
Pijnlijk tandvlees, bloedingen of problemen met verlies van alveolair bot, dat wil zeggen dat deel van de kaak waar de tand past, kunnen in verband worden gebracht met leververvettingsproblemen. Het bewijs komt uit een recent onderzoek uitgevoerd in Japan en bevestigt wat veel tandheelkundige en gastro-enterologische experts al wisten: hepatische steatose is niet altijd alleen te wijten aan diabetes, hoge bloeddruk en stofwisselingsproblemen.
De Japanse studie: de tandvlees-leververbinding
Tandvleesproblemen kunnen daarom in verband worden gebracht met een groter risico op niet-alcoholische leververvetting, d.w.z. de zogenaamde “leververvetting” die niet het gevolg is van alcoholgebruik of -misbruik. Dit werd ontdekt door een team onderzoekers van de Kagoshima University Graduate School of Medicine and Dental Sciences in Japan, die een onderzoek publiceerden in het tijdschrift Scientific Reports. De onderzoekers analyseerden een steekproef van iets minder dan 2.500 mensen, met de steun van vijf tandartsen die hun mondgezondheid beoordeelden. Tijdens het onderzoek werd rekening gehouden met parameters zoals tandverlies, tandvleesbloeding en de diepte van de parodontale sulcus, dat wil zeggen de “terugtrekking” van het tandvlees ten opzichte van de tandhals, die over het algemeen als fysiologisch en daarom normaal wordt beschouwd als deze tussen 1 en 3 mm ligt. Ze onderzochten ook verschillende indicatoren die typisch zijn voor een leverziekte, zoals de hoeveelheid vet in de lever en de mate van fibrose, dat wil zeggen de aanwezigheid van littekenweefsel, dat ontstaat als reactie op chronische ontstekingsstimuli of herhaalde schade aan het orgaan.
Omdat het een belangrijke ontdekking is
Beide elementen kunnen duiden op een verminderde leverfunctie, die kan evolueren tot cirrose als deze niet adequaat wordt behandeld. De analyseresultaten toonden aan dat tekenen van parodontitis, waaronder parodontale pocketdieptes van meer dan 6 millimeter en tandvleesbloedingen, geassocieerd zijn met hepatische steatose en een grotere mate van leverfibrose. Zoals door deskundigen is opgemerkt, kan parodontitis echter worden toegevoegd aan de factoren die een leverziekte kunnen veroorzaken, hoewel hepatische steatose meestal verband houdt met aandoeningen als hypertensie, diabetes en stoornissen in het vetmetabolisme (lipidenmetabolisme), evenals met obesitas.
De noodzaak van preventie
De conclusie van de wetenschappers is dat het essentieel is om in te grijpen bij parodontitis, een chronische ontstekingsziekte van bacteriële oorsprong, om ook de gezondheid van de lever te behouden. Zoals de MSD Manual uitlegt: “Parodontitis is een ernstige vorm van gingivitis waarbij de ontsteking van het tandvlees zich uitstrekt tot de structuren die de tand ondersteunen.” Oorzaken zijn onder meer de opeenhoping van tandplak en tandsteen tussen de tanden en het tandvlees, die zich vervolgens verspreidt naar het bot onder de tanden. Het effect is een aanvankelijke zwelling van het tandvlees, die vervolgens kan bloeden, een slechte adem en een grotere beweeglijkheid van de tanden. De diagnose wordt doorgaans gesteld aan de hand van een tandheelkundig onderzoek, waarbij de tandarts röntgenfoto’s maakt en de diepte van de tandvleespockets meet om de ernst van de parodontitis vast te stellen. Vaak wordt een gebitsreiniging door een mondhygiënist aanbevolen, maar in sommige gevallen kunnen ook een operatie en antibiotica noodzakelijk zijn.
De mond-lever-as
Bovendien kunnen, zoals uit eerdere onderzoeken blijkt, sommige bacteriën in de mond, zoals Porphyromonas gingivalis en Treponema denticola, endotoxinen vrijgeven die de bloedbaan bereiken, wat bijdraagt aan de zogenaamde meta-ontsteking, dat wil zeggen een chronische, laaggradige ontstekingstoestand, waarbij uiteindelijk de lever zelf betrokken kan raken. Om deze reden hebben degenen die lijden aan parodontitis een hoger risico op het ontwikkelen van niet-alcoholische leververvetting en metabolische veranderingen, vooral als er sprake is van een sedentaire levensstijl en een dieet dat rijk is aan suikers en verzadigde vetten. Vandaar de indicatie om zowel aandacht te besteden aan de verzorging en preventie van de mondgezondheid als aan het handhaven van een actieve levensstijl.
Wie loopt het meeste risico
Zoals de MDS-handleiding verder verduidelijkt: “Periodontitis ontwikkelt zich bij mensen die vatbaar zijn voor een ernstiger infectie van parodontaal weefsel (het weefsel rond de tanden) dan een eenvoudige ontsteking van het tandvlees (gingivitis). Veel ziekten en aandoeningen, waaronder diabetes (vooral type 1), het syndroom van Down, de ziekte van Crohn, leukopenie (laag aantal witte bloedcellen) en HIV-infectie, kunnen vatbaar maken voor parodontitis. Bij mensen met HIV/AIDS verergert parodontitis snel, roken, vitamine C-tekort (scheurbuik), emotionele stress zijn ook risicofactoren voor parodontitis”. Er is geen leeftijd die het grootste risico loopt, omdat parodontitis zich zelfs bij jonge kinderen kan ontwikkelen, terwijl er bij andere personen sprake kan zijn van ernstige gingivitis, die zich echter niet tot parodontitis ontwikkelt.
De risico’s van verwaarloosde parodontitis
Naast de levergerelateerde schade die in het Japanse onderzoek is gevonden, is “parodontitis een belangrijke oorzaak van tandverlies bij volwassenen en de belangrijkste oorzaak bij oudere volwassenen. De infectie erodeert het bot dat de tanden op hun plaats houdt. Erosie verzwakt de ligamenten en maakt de tanden los. De aangetaste tand kan uiteindelijk uitvallen of moet worden getrokken.” Bovendien, zoals het Istituto Superiore di Sanità verduidelijkt: “Onlangs is waargenomen dat mensen met parodontitis een grotere kans hebben op hartziekten. De ziekte is niet erfelijk, maar er is sprake van een familiegeschiedenis: de kinderen van ouders die deze pathologie hebben gehad, lopen statistisch gezien een grotere kans om getroffen te worden”.
