Wit haar en tumoren, een nieuwe studie toont het verband aan
Wit haar is altijd beschouwd als een indicator van het verstrijken van de tijd, van het ouder worden en vooral van een fysiologisch fenomeen dat de meerderheid van de mensen aangaat. Toch heeft recent onderzoek een nieuw perspectief geopend: volgens het onderzoek, uitgevoerd door een team van de Universiteit van Tokio, zou het onverbiddelijke ‘bleken’ van het hoofd te maken kunnen hebben met ernstige schade aan het DNA, die op zijn beurt weer verband houdt met het ontstaan van melanoom, de meest voorkomende vorm van kwaadaardige huidtumor.
Wat de onderzoekers ontdekten
De studie, uitgevoerd door Emi Nishimura en Yasuaki Mohri en gepubliceerd in het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Nature Cell Biology (Antagonistic stam cell fates under stress regeren beslissingen tussen grijs worden van haar en melanoom), geeft aan hoe het verschijnen van wit haar ook een vorm van verdediging kan zijn tegen een specifiek type tumor, namelijk melanoom, dat voortkomt uit de tumortransformatie van melanocyten, enkele van de cellen die de huid vormen. In feite zijn melanocyten de cellen die niet alleen verantwoordelijk zijn voor de pigmentatie van de huid, maar ook van het haar. Volgens het onderzoek kan het gebeuren dat de stamcellen die in de haarbol worden aangetroffen en waaruit vervolgens melanocyten ontstaan, op DNA-niveau ernstig beschadigd raken. Dit proces zou onomkeerbaar zijn, zozeer zelfs dat de beschadigde cellen zouden worden geëlimineerd, dankzij het effect van twee specifieke moleculen (de zogenaamde “signaalmoleculen p53 en p21”), wat zou leiden tot een onomkeerbare vergrijzing van het haar. Het mechanisme zou echter beschermen tegen melanoom.
De link met melanoom: het afweereffect
Het verband met melanoom en het afweereffect ligt precies in de onderdrukking van potentiële tumorcellen: eenmaal beschadigd worden ze in feite geëlimineerd door het immuunsysteem, waardoor hun proliferatie en daarmee het ontstaan van een huidtumor zoals melanoom wordt vermeden. Het verschijnen van wit haar zou daarom niet alleen een teken zijn van een verandering in persoonlijke gegevens en een algemene veroudering van het organisme, maar ook een soort bewijs van de efficiëntie van de verdediging van het organisme tegen een specifieke oncologische pathologie.
Zorg ervoor dat u gemakkelijke conclusies vermijdt
Voorzichtigheid is echter belangrijk om te voorkomen dat u tot gemakkelijke (en foutieve) conclusies komt. Het proces van het elimineren van beschadigde cellen, met het verschijnen van wit haar, mag niet leiden tot de conclusie dat degenen die er meer hebben ook kunnen rekenen op een betere bescherming tegen alle tumoren, noch – in tegendeel – dat degenen die er weinig hebben een groter risico lopen dit soort pathologie op te lopen. Het onderzoek beperkt zich feitelijk alleen tot melanoom en is niet op mensen uitgevoerd. Concreet werd de observatie uitgevoerd op ratten, dus deze kan niet noodzakelijkerwijs rechtstreeks op mensen worden toegepast. Ook het gewicht van de milieucontext moet worden beoordeeld.
Wat is het exposoom: de omgevingsfactor
Zoals de Japanse onderzoekers in de samenvatting van de publicatie hebben verduidelijkt, beïnvloeden verschillende factoren wat er met de melanocytstamcellen zal gebeuren: bijvoorbeeld genetica (met het risico op DNA-schade), maar ook de reeks blootstellingen aan omgevingsfactoren die een persoon ondergaat en die door wetenschappers wordt gedefinieerd als het ‘exposoom’. Het is de resulterende mix die bepaalt of de stamcellen zullen worden “opgeofferd”, waardoor grijs haar ontstaat, of dat ze, door in leven te blijven, kunnen bijdragen aan het ontstaan van de tumor.
Welke middelen beïnvloeden het lot van melanocyten
Het onderzoek geeft ook enkele voorbeelden aan van omgevingsfactoren die kunnen bijdragen aan het lot van melanocytstamcellen. Dit is het geval bij blootstelling aan kankerverwekkende stoffen, zoals ultraviolette B-stralen, die kunnen werken door de onderdrukking van cellen te blokkeren, waardoor hun vernieuwing en proliferatie door kan gaan. In dit geval zou het K-molecuul, geproduceerd in de epidermis, een rol gaan spelen en het risico op het ontstaan van huidkanker beïnvloeden.
Bovendien toonde een ander resultaat van het onderzoek aan dat door muizen bloot te stellen aan DMBA, een stof die in het laboratorium vaak wordt gebruikt om tumorgroei te induceren voor onderzoeksdoeleinden, hetzelfde effect werd verkregen als UVB-stralen: de melanocyten kwamen in een toestand van “veroudering”, maar bleven zich voortplanten.
De conclusies van de onderzoekers en toekomstige therapieën
“Dezelfde populatie stamcellen kan een tegengesteld lot volgen, tussen uitputting of expansie, afhankelijk van het type stress en signalen uit de micro-omgeving – legt Emi Nishimura uit, coördinator van het onderzoek – Dit herdefinieert het grijs worden van haar en de ontwikkeling van melanoom, niet als afzonderlijke gebeurtenissen, maar als uiteenlopende uitkomsten van de stamcelreactie op stress”. Het belang van het onderzoek, dat diepgaand zal moeten zijn en mogelijk moet worden uitgebreid naar een menselijk monster, ligt in de mogelijke toekomstige implicaties voor de behandeling van melanoomtherapieën. Als er verdere bevestiging komt, kan het mogelijk worden effectievere preventieve interventies en behandelingen tegen de tumor in kwestie te ontwikkelen. Het is in feite een kanker die “zeer zeldzaam is vóór de puberteit”, maar die “voornamelijk personen tussen de 30 en 60 jaar oud en uit een middelhoge sociale klasse treft. Tot een paar jaar geleden beschouwd als een zeldzaam neoplasma, vertoont de ziekte vandaag de dag een voortdurend toenemende incidentie over de hele wereld en talrijke studies suggereren dat de ziekte de afgelopen tien jaar zelfs is verdubbeld”, zoals uitgelegd door het Istituto Superiore di Sanità. Volgens Epicentro, het ISS-referentieportaal, “is de schatting van het aantal melanomen en de daaraan toegeschreven sterfgevallen in Italië nog steeds bij benadering: het zijn ongeveer 7.000 gevallen per jaar.”
