Longknobbel, wat het is en hoe ermee om te gaan

Franco Baresi stierf op 65-jarige leeftijd aan complicaties die verband hielden met een longknobbel die een jaar geleden werd gediagnosticeerd, na een minimaal invasieve operatie en voordat hij begon met een consolidatietherapie op basis van immunotherapie.
Een longknobbel is een geïsoleerde troebelheid in de long die goedaardig kan zijn of, indien groter dan 3 cm, een massa die waarschijnlijk kwaadaardig is; diagnose vereist beeldvorming, biopsie en histologisch onderzoek.
De behandeling is afhankelijk van de omvang en risicofactoren: surveillance met CT-scan, PET-CT-scan en biopsie of chirurgische verwijdering; Immunotherapie en gerichte therapieën verbeteren in veel gevallen de overleving.

Franco Baresi, legende van AC Milan en het nationale voetbalteam, is overleden na complicaties door een longknobbeltje. Hij was 65 jaar oud en ongeveer een jaar geleden werd de ziekte vastgesteld, zoals de Rossoneri-club in een notitie op haar website aankondigde. In het geval van de voormalige kampioen, loyaal aan slechts één team waarvan hij aanvoerder was geweest, “werd besloten om tot verwijdering over te gaan via een operatie met een minimaal invasieve techniek”. Dit is wat het is, wat de behandelingen en symptomen van de ziekte zijn.

Wat is een longknobbel

Zoals Milan verder uitlegt, is de operatie “goed verlopen en was het postoperatieve beloop vrij van complicaties. Franco werd vervolgens geëvalueerd door de oncoloog-specialist met een indicatie voor consolidatietherapie op basis van immuuntherapie”. Helaas werd de geplande behandeling echter niet voortgezet vanwege de dood die plaatsvond als gevolg van een longknobbel die, zoals de Veronesi Foundation op haar portaal rapporteert, “een gebied met een grotere dichtheid in de long is, dat op radiologische tests (zoals een röntgenfoto of CT-scan) als een geïsoleerde ondoorzichtigheid verschijnt. Als er maar één knobbel is, wordt dit een solitaire longknobbel genoemd. Over het algemeen zijn zeer kleine knobbeltjes meestal goedaardig. diameter, het wordt gedefinieerd als een longmassa en vergroot de kans dat het kwaadaardig van aard is.”

Hoe wijdverbreid het is en wanneer het kwaadaardig is

De verwijzing naar ondoorzichtigheid betekent dat het gebied dichter lijkt dan het omringende weefsel en een geïsoleerde longknobbel wordt genoemd wanneer het niet in contact staat met een andere structuur, omgeven is door longweefsel en er geen pleurale effusies zijn. Volgens de Veronesi Foundation komt de diagnose vrij vaak voor, maar vaak bij toeval: elke 500 röntgenfoto’s van de thorax wordt er één ontdekt. Het vinden van een longknobbel kan wijzen op een tumor, maar ook op goedaardige aandoeningen zoals granulomen, longontsteking (of andere actieve infecties) of cysten in de bronchiën. Om een diagnose te stellen is het noodzakelijk om over te gaan tot een biopsie en daaropvolgend histologisch onderzoek.

De Baresi-zaak

Massimo Di Maio, verkozen president van de Italiaanse Vereniging voor Medische Oncologie (Aiom), verduidelijkt in een interview met de krant Repubblica: “We kunnen niets zeggen over het specifieke geval, omdat we de diagnose niet kennen. Over het algemeen zijn er, wanneer een knobbel wordt ontdekt, radiologische en morfologische kenmerken die ons in de richting van een goedaardige pathologie kunnen leiden of ons een tumor kunnen doen vermoeden. Bovendien is de medische geschiedenis van de patiënt belangrijk: tot de risicofactoren voor longkanker behoren gevorderde leeftijd en, uiteraard, een geschiedenis van het roken van sigaretten.”

Risicofactoren en tests

Als de knobbel kleiner is dan 6 millimeter, is het bij afwezigheid van risicofactoren (zoals roken, hoge leeftijd of familiegeschiedenis van longkanker) meestal niet nodig om verder onderzoek uit te voeren, zoals aangegeven door de Veronesi Foundation, die echter specificeert dat als in plaats daarvan “de patiënt een of meer van deze factoren vertoont, of als de knobbel verdachte kenmerken vertoont op de röntgenfoto, specialisten over het algemeen aanbevelen om na twaalf maanden een controle-CT-scan uit te voeren. Als de knobbel groter is, is een follow-up nodig.” om de stabiliteit ervan in de loop van de tijd te verifiëren. Als er radiologische aspecten zijn die wijzen op een kwaadaardige oorsprong, kan een PET-CT worden gebruikt. Als de resultaten het vermoeden bevestigen, gaan we over tot een biopsie of direct tot chirurgische verwijdering van de knobbel.

Consolidatie-immunotherapie: hoe het werkt

In het geval van de voormalige aanvoerder van AC Milan spreekt het bedrijf in de notitie over een “consolidatietherapie gebaseerd op immunotherapie”. Dit is een behandeltraject dat vaak wordt gevolgd in de oncologie, na een operatie die op zijn beurt kan worden voorafgegaan door chemotherapie of radiotherapie. Het omvat “aanvullende behandelingen gericht op het elimineren van eventuele resterende tumorcellen en het verminderen van het risico op herhaling”, legt Saverio Cinieri, voorzitter van de Aiom Foundation (Italiaanse Vereniging voor Medische Oncologie) uit. “Immunotherapie kan echter ook worden voorgeschreven voor een gevorderd of gemetastaseerd neoplasma, om de progressie van de ziekte te vertragen en de overleving van de patiënt te verlengen”, voegt de deskundige aan SkyTg24 toe.

Longkanker: de cijfers

Volgens gegevens van Aiom worden in 2024 ongeveer 44.831 nieuwe diagnoses van longkanker geschat (31.891 onder mannen en 12.940 onder vrouwen). Longkanker is de derde in termen van incidentie en de eerste in termen van sterfte. In 2022 worden naar schatting 35.700 sterfgevallen geschat (23.600 mannen en 12.100 vrouwen). Het nettooverlevingspercentage 5 jaar na de diagnose bedraagt 16% onder mannen en 23% onder vrouwen, waarbij de kans om nog eens 4 jaar te leven afhankelijk is van het verstrijken van het eerste jaar na de diagnose gelijk is aan 37% voor mannen en 44% voor vrouwen. Er zijn echter nog 108.900 mensen in Italië in leven na de diagnose longkanker. “De overleving van patiënten, die jarenlang op slechts een paar maanden bleef steken, kan nu in een groeiend aantal gevallen met een paar jaar worden verlengd”, onderstreepte Cinieri. “De komst van immunotherapie en moleculair gerichte medicijnen (de zogenaamde targettherapieën) hebben belangrijke resultaten opgeleverd voor herstel of voor de gewonnen levensjaren, in goede omstandigheden.”

Tumor, roken, symptomen en nieuwe therapieën

De belangrijkste risicofactor is roken, maar 1 op de 5 gevallen treft ook mensen die nog nooit gerookt hebben. De symptomen zijn niet erg duidelijk, tenzij in een vergevorderd stadium van de ziekte. Anticiperende waarschuwingssignalen zijn echter aanhoudende hoest, soms met bloedsporen, kortademigheid, pijn op de borst, heesheid, gewichtsverlies en frequente luchtweginfecties. “Moleculair gerichte medicijnen (bijvoorbeeld tegen EGFR en ALK) en immuuntherapie – legt de Veronesi Foundation uit – vertegenwoordigen recente innovaties in de behandeling van longkanker, vooral voor patiënten met specifieke genetische mutaties of die niet reageren op chemotherapie”.