Een lang leven, de kaart van de Blauwe Zones: waar honderdjarigen wonen en hun ‘geheimen’
Er zijn gebieden in de wereld waar de concentratie van honderdjarigen ongetwijfeld groter is: in Japan bijvoorbeeld, maar ook in sommige Italiaanse regio’s, zoals Sardinië. Het zijn de zogenaamde ‘Blauwe Zones’, die al in het middelpunt van de belangstelling staan van wetenschappers, die gewoonten, levensstijlen, maar ook genetische kenmerken bestuderen op zoek naar hun ‘geheimen’ van een lang leven. Nu komen enkele parameters om de eigenaardigheden ervan beter te definiëren.
Strenge criteria voor het definiëren van blauwe zones
“Na twintig jaar van fascinatie, pogingen tot imitatie en debatten” is er een model klaar dat gebaseerd is op rigoureuze en wetenschappelijke criteria, waardoor we sommige plaatsen, landen of regio’s kunnen opnemen – of uitsluiten – van de lijst van de zogenaamde “Blauwe Zones”. Dit werd aangekondigd door de American Federation for Aging Research (Afar), onder wiens auspiciën een nauwkeurige lijst kan worden opgesteld. “De aankondiging is van toepassing op de bekendste Blue Zones – Nicoya in Costa Rica, Okinawa in Japan en zes dorpen in de regio Ogliastra op Sardinië – en vormt een duidelijke wetenschappelijke parameter voor het evalueren van toekomstige claims”, legden de experts uit.
Wat zijn “blauwe zones”
Tot nu toe is, zoals zij zich uit Afar herinneren, vaak gebruik gemaakt van ‘ongepast en wijdverbreid gebruik van de term Blauwe Zone met een formele wetenschappelijke definitie gebaseerd op gevalideerde demografische gegevens en een transparante evaluatie’. Vanaf vandaag zullen we veranderen, met als doel dit nonchalante gebruik van een precieze term te vermijden. Een classificatie die, zoals de Lonvitas Foundation ons op haar website herinnert, die gebieden aangeeft die “in verschillende delen van de wereld voorkomen en op vergelijkbare wijze de mogelijkheid gemeen hebben dat hun inwoners 100 jaar of zelfs ouder worden”. Het zijn daarom gebieden waar “de gemiddelde levensverwachting hoger is dan het mondiale gemiddelde en wetenschappers deze al tientallen jaren bestuderen om hun geheimen, methoden en levensstijlen te onthullen om een langlevend en positief leven voort te zetten”.
De kaart van de “Blauwe Zones”
In totaal zijn er vijf gebieden die unanieme erkenning hebben gekregen als Blauwe Zone in de wereld: Okinawa in Japan, Ikaria in Griekenland, Sardinië in Italië, Nicoya in Costa Rica en Loma Linda in Californië. “Hoewel ze ver van elkaar verwijderd zijn, hebben deze plaatsen veel gemeen: voeding, beweging, sociale relaties en levensvooruitzichten. Er bestaat uiteraard geen algemene formule voor een lang leven, maar wel algemene principes die gevolgd moeten worden, ja”, herinnert de Stichting zich.
Op jacht naar honderdjarigen
Het initiatief om op een duidelijke en onweerlegbare manier de criteria aan te geven voor het al dan niet opnemen van een gebied in de lijst van de langstlevenden ter wereld, komt precies in een tijd waarin de belangstelling voor honderdjarigen groeit, voor hun ‘geheimen’ van het leven en voor de biologische of genetische redenen die hen in staat stellen de gemiddelde leeftijd van de rest van de wereldbevolking te overschrijden. Een recent artikel gepubliceerd in het tijdschrift The Gerontologist heeft ook bijgedragen aan de toenemende wetenschappelijke belangstelling voor de “Blues Zones”. Er werd verduidelijkt dat het idee dat de inwoners in sommige gebieden daadwerkelijk langer zouden kunnen leven, niet het resultaat was van aannames, maar het resultaat van zorgvuldig onderzoek naar hun kenmerken. Om deze reden evolueert het publieke debat steeds meer naar een wetenschappelijke rechtvaardiging van wat er wordt besproken over het onderwerp anti-veroudering, ook gezien de groeiende ontwikkeling van commerciële producten die beloven de gezondheid of het fysieke uiterlijk te verbeteren, zelfs in wat ooit werd beschouwd als de ‘senior leeftijd’. Tot op heden is de American Federation for Age Research daarom bezig met de herziening van het artikel, waarin formeel de grenzen zullen worden aangegeven voor het gebruik van de definitie van de Blauwe Zone.
De nieuwe parameters van de blauwe zones
In de tussentijd zijn er officieel twee maatstaven voorgesteld: “een levensduurmaatstaf en een overlevingsmaatstaf”: “Beide zijn nodig omdat ze elk een ander aspect van uitzonderlijke overleving weergeven”, leggen de onderzoekers uit. Vervolgens “zullen toekomstige studies verder gaan dan de levensduur en ook een gezonde levensduur omvatten, of het aantal jaren dat mensen in goede gezondheid leven.” Om de Blue Zone-certificering te verkrijgen, “zijn de gegevens die de beweringen ondersteunen echter even belangrijk. Een plaats zal niet worden erkend als een ‘Blauwe Zone’ zonder voldoende robuuste administratieve gegevens om de leeftijdsvalidatie te ondersteunen en zonder de bereidheid om gekwalificeerde externe onderzoekers toe te staan het bewijsmateriaal te onderzoeken”, legden de onderzoekers uit.
De geheimen van een lang leven
Ondertussen heeft bestaand onderzoek onderzocht wat de onderzochte honderdjarigen langlevend maakt. De wetenschappelijke communicator en essayist Dan Buettner, een van de eersten die zich aan de Blauwe Zones wijdde, identificeerde deze kenmerken in hun bevolking: natuurlijke beweging (de inwoners van Ogliastra op Sardinië bewegen bijvoorbeeld honderden stappen per dag, vanwege de kenmerken van het gebied, zoals in Ligurië, een ander langlevend gebied); gematigd dieet op basis van onbewerkte en overwegend plantaardige voedingsmiddelen; sterke sociale relaties die een aanzienlijke impact hebben op de bescherming tegen neurodegeneratieve ziekten, terwijl isolatie en eenzaamheid het fysieke en cognitieve verouderingsproces kunnen versnellen; serene acceptatie van ouder worden en zelfbewustzijn.
