Wanneer ‘gezonde vetten’ de verdediging tegen kanker blokkeren, ontstaat de Omega-3-paradox

• Omega-3 vetzuren, die als gezonde vetten worden beschouwd en populair zijn in het mediterrane dieet, zouden volgens een preklinische studie van Yale onder bepaalde omstandigheden de immuunrespons tegen kanker kunnen verzwakken.
• Onderzoek wijst uit dat deze vetzuren de natuurlijke killercellen verstoren via het eiwit LRP5, waardoor hun vermogen om kankercellen te herkennen en te doden wordt verminderd.
• In diermodellen vertraagt ​​het blokkeren van LRP5 of een PUFA-vrij dieet de tumorgroei en verbetert het de immunotherapie, terwijl andere onderzoeken naar omega-3 vetzuren verschillende effecten laten zien op basis van genetisch profiel.

Ze zijn aanwezig in tal van diëten, waaronder het mediterrane dieet, en voedingsdeskundigen hebben de voordelen van Omega-3 al lang onderstreept. Het zijn de zogenaamde ‘goede’ of ‘gezonde’ vetten, omdat ze de goede werking van het hart, de spieren, de cognitieve activiteit ondersteunen en ontstekingen verminderen. Ze worden aangetroffen in voedingsmiddelen zoals vis (vooral zalm), algen, noten en zonnebloem- en lijnzaad. Toch kunnen ze, volgens een zeer recente studie, de afweer tegen kanker beschadigen. Daarom spreken we over de “Omega-3-paradox”.

Wat is de Omega-3-paradox

Omega-3 zijn meervoudig onverzadigde vetzuren, essentieel voor het behoud van een goede gezondheid. Toch toonde een preklinisch onderzoek, uitgevoerd als onderdeel van het Vascular Biology and Therapeutic-programma aan de Yale University School of Medicine, aan wat nu een ‘paradox’ wordt genoemd: ze zouden het vermogen van het immuunsysteem om kanker te bestrijden kunnen temperen. In feite zouden ze bijdragen aan het omzeilen van de effectiviteit van de immuunafweer, waardoor de tumorgroei wordt bevorderd.

Wat de onderzoekers ontdekten

Zoals uitgelegd door Dr. Yi Luan, eerste auteur van het onderzoek gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Science Signaling: “Gezien het massale voorschrijven van meervoudig onverzadigde vetzuren in de vorm van supplementen, is er veel voorzichtigheid geboden aan de kant van de meeste mensen, in het licht van enkele ongewenste effecten” van Omega-3 zelf. Zoals de onderzoeker verder uitlegt, spelen meervoudig onverzadigde vetzuren “een cruciale rol bij de ontwikkeling van tumoren omdat ze niet alleen tumorcellen beïnvloeden, maar ook die van het immuunsysteem”. Het team van wetenschappers onderzocht daarom hoe deze vetzuren worden getransporteerd en hoe ze functioneren in de cellen die verantwoordelijk zijn voor de immuunafweer.

De rol en actie van PUFA’s

Om te begrijpen hoe Omega-3 kan interfereren met het tegengaan van tumorgroei, gingen de onderzoekers uit van de overweging dat deze behoren tot de bredere groep meervoudig onverzadigde vetzuren, ook wel PUFA genoemd, waartoe ook Omega-6 behoort. Een van hun acties is het handhaven van de vloeibaarheid van celmembranen en het ondersteunen van intracellulaire signalering. Daarom concentreerde het Yale-team zich op de manier waarop PUFA’s de biologie van natuurlijke killercellen vormgeven, die een cruciale rol spelen bij immuunbewaking.

Luan en collega’s concludeerden dat PUFA’s de activiteit van natural killer-cellen remmen via een transporteiwit, genaamd LDL-receptor-gerelateerd eiwit 5, of LRP5. Ze ontdekten dat het transport van PUFA’s via dit eiwit naar cellen essentieel is voor het moduleren van hun antitumorfunctie. Het blokkeren of beperken van de activiteit ervan leidt daarom tot negatieve effecten bij het tegengaan van de tumorgroei.

Wat zijn natuurlijke killercellen en waarom moeten ze efficiënt gehouden worden?

De crux is daarom de functie van natural killer-cellen: hun naam is afgeleid van de natuurlijke destructieve werking die ze uitoefenen tegen met virus geïnfecteerde cellen en tumorcellen in de beginfase van de ziekte. In tegenstelling tot cytotoxische T-lymfocyten, die voorafgaande blootstelling aan een specifiek antigeen vereisen, kunnen natural killer-cellen in actie komen wanneer ze met bedreigingen worden geconfronteerd, zonder dat een complexer mechanisme of voorafgaande stimulatie wordt geactiveerd. Volgens de Amerikaanse preklinische proef belemmeren vetzuren dit proces echter via het LRP5-eiwit.

Wat gebeurt er door het wijzigen van de LRP5

Het onderzoek werd uitgevoerd door de effecten op de dikke darm in diermodellen te observeren: specifiek werd ook gezien dat de selectieve blokkade van LRP5 in natural killer-cellen, of de toediening van een PUFA-vrij dieet, de tumorgroei zou kunnen vertragen en de effectiviteit van remmers van de zogenaamde immuuncheckpoints, een vorm van kankerimmunotherapie die aan laboratoriummuizen wordt toegediend, aanzienlijk zou kunnen verhogen. De onderzoekers ontdekten ook dat het induceren van LRP5-deficiëntie het vermogen van natural killer-cellen om tumoren te doden vergroot, zowel in vivo als in gekweekte cellen.

Andere onderzoeken naar Omega-3 en tumoren

Dit is echter niet het enige onderzoek naar de mogelijke effecten van Omega-3 op tumoren. Een Italiaans onderzoek, uitgevoerd door een team van de La Sapienza Universiteit van Rome, had in 2025 bemoedigende voorlopige resultaten opgeleverd op het gebied van voedingsondersteuning voor vrouwen met borstkanker. Het werk, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Cancers, onderzocht de effecten van DHA (docosahexaeenzuur), een omega-3 in de vorm van een supplement van mariene oorsprong dat een veelbelovende voedingsbenadering zou kunnen vertegenwoordigen als aanvulling op traditionele kankertherapieën.

“We hebben waargenomen dat vrouwen met borstkanker met BRCA1- en BRCA2-mutatie na toediening van DHA een significante toename van de resolvinspiegels vertoonden”, legt prof. Maurizio Muscaritoli, senior auteur van de studie en voorzitter van de Italiaanse Vereniging voor Klinische Voeding, uit. “Integendeel, vrouwen met een familiegeschiedenis van kanker, maar zonder mutatie, registreerden niet dezelfde toename. Deze voorlopige resultaten suggereren hoe DHA-suppletie de ontsteking op verschillende manieren kan beïnvloeden, afhankelijk van het tumorsubtype en het individuele genetische profiel.” De resultaten, hoewel schijnbaar tegenstrijdig, geven het belang aan van verder onderzoek op het gebied van interacties tussen Omega-3 en kanker.