Zaadolie, is het echt slecht voor je? Waarheid en valse mythen, wat de wetenschap zegt

Het lijdt geen twijfel dat extra vierge olijfolie als de beste wordt beschouwd, vanuit voedings- en gezondheidsoogpunt. Over andere oliën, zoals zaadoliën, blijven er echter enige twijfels bestaan: er is al enige tijd discussie over de mogelijke effecten op het welzijn (maar ook op het milieu) als gevolg van het verzadigde vetgehalte. Nu probeert een studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nutriens, enkele mythen te verduidelijken, te verdrijven en in plaats daarvan enkele minder bekende waarheden te onderstrepen.

Zaadolie in de schijnwerpers van de wetenschap

Het debat over plantaardige oliën is levendiger dan ooit, vooral op sociale media, waar ze vaak als ‘giftig’ worden bestempeld. Er zijn ook verschillende posts op Instagram en video’s op YouTube waarin deze plantaardige vetten als ontstekingsoorzaak worden beschouwd en daarom worden beschouwd als geëlimineerd uit de dagelijkse voeding. Sommige internationale onderzoekers hebben echter onderzocht in hoeverre deze oordelen gegrond zijn en hebben 33 systematische reviews en meta-analyses geanalyseerd over zaadoliën, dat wil zeggen maïs-, zonnebloem-, pinda-, koolzaad-, soja- of lijnzaadolie. Bijzondere aandacht werd besteed aan Omega-6 en vooral aan linolzuur, een van de hoofdbestanddelen van deze oliën.

De waarheid over Omega-6

Omega-6 vetzuren zijn in feite meervoudig onverzadigde vetten die als essentieel worden beschouwd. “In het bijzonder kan hun voorloper (linolzuur) niet door het lichaam worden gesynthetiseerd, en om deze reden moet het via de voeding worden opgenomen”, zoals uitgelegd door de IRCCS Humanitas, die verduidelijkt: “Omega 6 vetzuren worden voorgesteld voor verschillende doeleinden, vooral om het cardiovasculaire risico, het totale en goede cholesterol te verminderen, het goede cholesterol te verhogen en kanker te voorkomen”. Maar waarom worden zaadoliën dan als potentieel riskant beschouwd? Tot nu toe werd gedacht dat een hoge consumptie van linolzuur chronische ontstekingen zou kunnen bevorderen, die op hun beurt met veel pathologieën in verband worden gebracht. Volgens Clemente-Suárez VJ, coördinator van het onderzoek, heeft het tot nu toe uitgevoerde onderzoek, waarbij 1.377 deelnemers betrokken waren, geen algemene toename van de belangrijkste markers van ontstekingen in het bloed bevestigd. Zelfs een Cochrane-review uitgevoerd op 19 onderzoeken zou geen solide verschillen hebben aangetoond in de totale mortaliteit of in het risico op cardiovasculaire voorvallen bij 6.461 geobserveerde mensen die een grotere hoeveelheid Omega-6 hadden ingenomen.

Wat de onderzoekers concludeerden

Ondanks deze observatie onderstreepten de onderzoekers zelf dat het niet hebben gevonden van bewijs dat er een oorzaak-gevolg verband bestaat, niet gelijk staat aan een ‘vrijstelling’ van Omega-6. Het echte verschil zou vooral gelegen zijn in de hoeveelheden zaadolie die geconsumeerd wordt, vooral als deze het gevolg is van de opeenstapeling van verschillende soorten producten: olie voor koken en braden, olie in gebakken producten zoals koekjes of crackers, crèmes, enz. De echte twijfel betreft in feite ook de mogelijke langetermijneffecten van een massale inname van dit soort vet. Als het nepnieuws over de duidelijke ‘toxiciteit’ er dus niet is, moet er nog een ander aspect worden onderzocht, onderstreept door de onderzoekers: zou het, uit voorzorg, niet beter zijn om de hoeveelheid te verminderen ten gunste van andere vetten, zoals EVO-olie, waarvan de eigenschappen geen twijfel bestaan?

De mogelijke voordelen en noodzakelijke verschillen

Ondanks het scepticisme nodigen de wetenschappers ons echter ook uit om na te denken over de risico’s van een totaal verbod op plantaardige oliën, waarbij wellicht de voorkeur wordt gegeven aan vetten van dierlijke oorsprong zoals boter of margarine. Deze laatste zijn in feite ook rijk aan verzadigde vetten, maar hebben een grotere invloed op het LDL-cholesterolgehalte, dat als “slecht” wordt gedefinieerd. Zonnebloemolie vermindert bijvoorbeeld de hoeveelheid vergeleken met boter met ongeveer 0,34 millimol (een deel van het aantal mol) per liter. Deskundigen verduidelijken echter ook dat het noodzakelijk is om onderscheid te maken tussen verschillende zaadoliën: ze hebben niet allemaal dezelfde eigenschappen en hetzelfde voedingsprofiel: vooral zonnebloem- en maïsolie zijn belangrijke bronnen van linolzuur, terwijl lijnolie rijker is aan een plantaardige omega-3 dan soja- en koolzaadolie. Dit is de reden waarom de American Heart Association er in haar aanbevelingen uit 2026 op aandringt dat we meer onverzadigde vetten dan verzadigde vetten, zoals zaadoliën, consumeren.

Wat is er met palmolie gebeurd?

Palmolie verdient echter een aparte discussie, omdat het in het verleden in de beklaagdenbank belandde, zowel vanwege de gevolgen voor het milieu van de massale teelt als vanwege de gevolgen voor de gezondheid. Het lijkt al een tijdje te zijn verdwenen uit de schappen van supermarkten, waar producten prominent worden uitgestald met etiketten met de woorden “palmolievrij”, als garantie voor hun goedheid. De olie in kwestie, verkregen uit de vruchten van de oliepalm, is in feite gebruikt voor de verwerking van talrijke voedingsmiddelen, vooral gebak, maar zonder die in de schoonheidssector uit te sluiten. Het voordeel is dat het goedkoop is, omdat het aanzienlijk minder kost dan olijfolie. Maar de stabiliteit bij hoge temperaturen maakte het ook aantrekkelijk voor de voedingsindustrie, tenminste totdat er een grote bewustmakingscampagne werd gevoerd over de mogelijke schadelijke gevolgen voor de gezondheid.

Is het goed of slecht?

Een van de kenmerken van palmolie is de samenstelling ervan, waarbij ongeveer 50% verzadigde vetten voornamelijk uit palmitinezuur bestaat, en het overige deel bestaat uit enkelvoudig onverzadigde vetten (oliezuur), terwijl slechts een minimaal aandeel bestaat uit meervoudig onverzadigde vetten. Maar juist deze eigenaardigheden, die het zeer hittebestendig maken en daarom ideaal zijn voor de bereiding van gebak, gefrituurd voedsel en crèmes, maken het potentieel “gevaarlijk” voor de gezondheid. De verzadigde vetcomponent houdt namelijk verband met een groter risico op LDL-cholesterol, en dus met een potentiële toename van het aantal hart- en vaatziekten, vooral als het in grote hoeveelheden wordt geconsumeerd en door mensen die vatbaar zijn voor deze pathologieën.

Wat de richtlijnen zeggen

De negatieve impact op de biodiversiteit droeg vervolgens bij aan het negatieve imago, wat leidde tot minder gebruik als ingrediënt door de zoetwaren- en voedingsindustrie in het algemeen. Vanuit voedingsoogpunt bevelen internationale richtlijnen echter aan om verzadigde vetten te beperken tot maximaal 7% (tot niet meer dan 10%) van de totale calorie-inname, waarbij de voorkeur wordt gegeven aan onverzadigde vetten zoals EVO-olie, gedroogd fruit, “vette” vis zoals zalm of oliehoudende zaden.

Vergelijkbare berichten