Shamonda-virus op Italiaanse boerderijen: zijn vlees en melk echt veilig?
- Het Shamonda-virus is op sommige Italiaanse veehouderijen aangetroffen en heeft vooral gevolgen voor de diergezondheid, niet voor de menselijke gezondheid.
- Het huidige bewijsmateriaal sluit risico’s voor vlees en melk uit, terwijl de verspreiding voornamelijk plaatsvindt via vectormuggen en veterinair toezicht.
- Bij rundvee kan het koorts, diarree en productiedalingen veroorzaken. Daarom blijft monitoring van cruciaal belang om de effecten op boerderijen te beperken.
De opkomst van het Shamonda-virus op Italiaanse landbouwbedrijven heeft de afgelopen weken de aandacht getrokken, vooral na de talrijke meldingen die deze zomer uit verschillende Europese landen zijn ontvangen. Dit virus is zelfs aangetroffen bij sommige Franse runderen en bij melkkoeien in de provincies Trento en Bolzano.
Als we het hebben over virussen die verband houden met de veehouderij, komt de ‘gekkekoeienziekte’ meteen in ons op en vragen we ons daarom af of dit virus de menselijke gezondheid in gevaar kan brengen en of we melk, kaas en rundvlees veilig kunnen blijven consumeren.
Volgens de huidige kennis en de adviezen van het ministerie van Volksgezondheid wordt het Shamonda-virus niet als overdraagbaar op de mens beschouwd en zijn er daarom geen risico’s naar voren gekomen die verband houden met de consumptie van melk of vlees. Het huidige probleem betreft vooral de gezondheid van dieren en vee, aangezien een infectie veroorzaakt door dit virus koorts, diarree en een vermindering van de melkproductie bij dieren kan veroorzaken. Laten we proberen deze ziekteverwekker beter te begrijpen, waar hij vandaan komt en hoe hij wordt overgedragen op dieren.
Wat is het Shamonda-virus?
Het Shamonda-virus (SHAV) behoort tot het geslacht Orthobunyavirus en maakt deel uit van de zogenaamde Simbu-serogroep. Tot dezelfde groep behoort ook het Schmallenbergvirus, verantwoordelijk voor een andere ziekte bij herkauwers die zich in 2011 in Europa verspreidde.
Dit virus is dus niet zomaar opgedoken, maar werd al in de jaren zestig in Nigeria geïsoleerd en vervolgens in andere delen van de wereld, zoals Japan, geïdentificeerd. In Europa begon het echter pas in 2026 te verschijnen, toen een deel van het Franse melkvee symptomen vertoonde zoals koorts, diarree, ruiming en een zeer belangrijke vermindering van de melkproductie.
Het virus dat vervolgens in Europa werd geïdentificeerd en geïsoleerd, heeft kenmerken die overeenkomen met die van Shamonda en om deze reden zijn er zorgvuldige surveillanceactiviteiten op boerderijen begonnen, vooral om de verspreiding ervan en de gevolgen voor de diergezondheid beter te begrijpen.
Na verschillende bevindingen op Europees niveau zijn deze nu ook op het nationale grondgebied aangekomen, op veehouderijen in Trentino-Alto Adige.
Hoe wordt het Shamonda-virus overgedragen?
Inzicht in de wijze van overdracht van een virus helpt ook om te begrijpen of er risico’s zijn die verband houden met de menselijke gezondheid en dus ook met de consument.
De belangrijkste gastheren van dit virus zijn runderen, maar de ziekteverwekker is ook aangetroffen bij schapen, geiten en paarden. De overdracht vindt voornamelijk plaats via Culicoides, d.w.z. bloedzuigende muggen die verschillende voor dieren pathogene virussen kunnen overbrengen. Het kleine insect kan het virus oplopen door zich te voeden met het bloed van een besmet dier en zo bijdragen aan de verspreiding ervan.
Op dit moment is er geen wetenschappelijk bewijs dat ons in staat stelt directe overdracht tussen dieren te bevestigen, terwijl verticale overdracht tussen moeder en foetus tijdens de zwangerschap van het dier veel waarschijnlijker lijkt, met waarschijnlijk fatale gevolgen voor de voortplanting.
Welke symptomen worden veroorzaakt bij rundvee?
De symptomen die dit virus bij dieren veroorzaakt zijn hoge koorts, diarree en maag-darmproblemen, maar ook overmatige vermoeidheid en vermindering van de melkproductie (van 15 naar 75%). Een ander fundamenteel aspect betreft abortussen en foetale infecties, waarvoor echter verder epidemiologisch onderzoek nodig is.
Kan het Shamonda-virus mensen infecteren?
Nee, het Shamonda-virus is niet in staat mensen te infecteren. Dit is de centrale vraag die iedereen zich heeft gesteld, maar op dit moment is er geen bewijs dat aantoont dat het Shamonda-virus infecties bij mensen kan veroorzaken. Het is echter juist om dit virus te blijven bestuderen, aangezien sommige leden van de Orthobunyavirus-familie ook de mogelijkheid hebben om in de vorm van een infectie op mensen over te dragen.
Surveillance, met een aanpak die de gezondheid van mens, dier en milieu omvat, blijft het belangrijkste wapen om de evolutie van virussen over de hele wereld te volgen en te begrijpen of het pathologieën blijven die alleen de veterinaire wereld treffen, of dat ze ook het menselijk welzijn kunnen beïnvloeden.
Zijn vlees en melk veilig?
Ook in dit geval wijst het momenteel beschikbare wetenschappelijke bewijsmateriaal niet op enig risico voor de menselijke gezondheid dat verband houdt met de consumptie van vlees of melk. Het is in feite belangrijk om te onderstrepen dat het vinden van een virus in een dier niet automatisch betekent dat dat micro-organisme kan worden overgedragen via het voedsel dat ervan wordt verkregen. Er moet worden aangetoond dat de ziekteverwekker mensen kan infecteren en dat het door het dier geproduceerde voedsel een geldige blootstellingsroute aan het virus kan vormen; voor Shamonda zijn deze voorwaarden niet gedocumenteerd.
Waarom moet het Shamonda-virus onder controle worden gehouden?
Het ontbreken van een gedocumenteerd risico voor de consument maakt Shamonda niet irrelevant. Het grootste probleem is veterinair en economisch.
Verspreiding op boerderijen kan ziekten bij dieren, een verminderde melkproductie en mogelijke voortplantingsproblemen veroorzaken. Bovendien is er momenteel geen specifiek vaccin beschikbaar tegen SHAV.
Preventiemaatregelen zijn daarom vooral gericht op het beheersen van de blootstelling aan vectorinsecten en veterinair toezicht. Een recent werk gepubliceerd in Veterinaria Italiana onderstreept ook het belang van genomische surveillance: het gesegmenteerde genoom van Orthobunyavirussen maakt in feite herschikkingsverschijnselen mogelijk, dat wil zeggen de uitwisseling van genetische segmenten wanneer verwante virussen tegelijkertijd circuleren. Om deze reden zal de ontwikkeling van de Europese situatie in de gaten blijven worden gehouden.
Conclusie
Het verschijnen van nieuwe virussen op boerderijen kan zorgen baren, vooral als het om voedselproducerende dieren gaat. In het geval van het Shamonda-virus moet het risico voor dieren echter gescheiden worden van dat voor de mens. Hoewel deze ziekteverwekker symptomen kan veroorzaken bij landbouwhuisdieren, is er feitelijk geen bewijs van overdracht op mensen, noch via direct contact met het dier, noch via de consumptie van vlees of melk. De autoriteiten blijven het virus echter bestuderen en hebben actieve surveillancemodellen op boerderijen gecreëerd, met gezondheidsprocedures die nuttig zijn om de verspreiding van de ziekteverwekker onder andere dieren te voorkomen.
