Obesitas, hoeveel het weegt op de psyche, de reactie van diensten en hoe om te gaan met de situatie

Obesitas, chronische ziekte. Met een stigma dat moet worden doorbroken, zelfs op psychologisch vlak. Omdat er geen twijfel over bestaat dat overgewicht invloed heeft op het psychisch welzijn en omgekeerd. Dat blijkt uit de voorlopige gegevens van een onderzoek dat is gepubliceerd ter gelegenheid van de Dag gewijd aan het schilderij op 4 maart.

17% van de patiënten die door de geestelijke gezondheidszorg worden gevolgd, heeft obesitas, vergeleken met 10% onder de algemene Italiaanse bevolking. De kloof is zelfs nog groter onder jongeren tussen 18 en 34 jaar: 13,7% vergeleken met 5,5%, met een bijna drievoudig risico voor degenen die onder de zorg van de diensten vallen.

Dit is wat naar voren komt uit het eerste systematische onderzoek naar het risico op obesitas in de geestelijke gezondheidszorg, uitgevoerd in Italië door de Italiaanse Vereniging voor Neuropsychopharmacologie (SINPF), waarbij ongeveer 2.000 gebruikers van diensten voor geestelijke gezondheidszorg in verschillende regio’s betrokken waren – Friuli-Venezia Giulia, Lombardije, Ligurië, Piemonte, Toscane en Puglia – waarbij de verzamelde gegevens werden vergeleken met die van de algemene Italiaanse bevolking verzameld door het Istituto Superiore di Sanità (PASSI 2023-24).

Welke relaties

Laten we het verduidelijken. Dit zijn voorlopige resultaten, aangezien het onderzoek nog gaande is en bedoeld is om dieper in te gaan op andere aspecten van het probleem. Maar als de algemene gegevens zouden worden uitgebreid naar het hele nationale publiek, zouden we het hebben over ruim 150 duizend patiënten met obesitas in de geestelijke gezondheidszorg (van de ongeveer 900 duizend).

“Obesitas vertegenwoordigt een van de belangrijkste chronische ziekten van onze tijd en treft vooral mensen met psychische stoornissen aanzienlijk – leggen Claudio Mencacci en Matteo Balestrieri, voorzitters van Sinpf, uit. Talrijke onderzoeken tonen aan dat mensen met depressieve, bipolaire of schizofreniestoornissen een dubbel risico lopen op overgewicht en obesitas vergeleken met de algemene bevolking. Dit verklaart het belang van dit onderzoek, dat al in deze voorbereidende fasen een heel duidelijk beeld schetst, zelfs in het Italiaanse panorama”.

“De impact is niet alleen metabolisch – legt Virginio Salvi (directeur van de afdeling Geestelijke Gezondheid bij de ASST van Crema) uit die het onderzoek uitvoerde. Bij mensen met psychische stoornissen draagt ​​zwaarlijvigheid aanzienlijk bij aan het verhoogde risico op hart- en vaatziekten en diabetes, met als gevolg een vermindering van de levensverwachting. Er wordt geschat dat mensen die lijden aan ernstige psychiatrische stoornissen een verminderde levensverwachting van 10-20 jaar kunnen hebben, ook als gevolg van de verhoogde cardio- en cerebrovasculaire sterfte”.

Klinische studies geven ook aan dat obesitas een negatief effect kan hebben op het mentaal functioneren, de cognitieve functies kan verslechteren en het beloop van sommige stoornissen kan beïnvloeden. “De oorzaken zijn talrijk – vervolgt Salvi.

Als sommige psychotrope geneesmiddelen gewichtstoename kunnen bevorderen, wordt een belangrijke rol gespeeld door een sedentaire levensstijl, door sociaal-economische problemen die leiden tot minder gezonde voeding, en door ontregeld eten als reactie op negatieve emoties. Daarbij komt nog een grotere genetische kwetsbaarheid, die bijdraagt ​​aan de hogere prevalentie van obesitas, zelfs onder adolescenten met psychotische en bipolaire stoornissen, vergeleken met gezonde leeftijdsgenoten.

Het antwoord in de regio

De Italiaanse regio’s met het hoogste percentage zwaarlijvigheid zijn de regio’s in het Zuiden, die minder structuren hebben en vooral grotere belemmeringen voor de toegang tot zorg. Van de 160 zwaarlijvigheidscentra die in Italië actief zijn, bevindt 52% zich in het noorden, 18% in Midden-Italië en 30% in het zuiden en op de eilanden, voornamelijk in drie regio’s: Sicilië, Campanië en Puglia. Hele regio’s, zoals Calabrië en Molise, blijven grijze gebieden in het nationale gezondheidszorgsysteem.

De onevenwichtigheid komt ook tot uiting in het gebruik van nieuwe farmacologische therapieën en de goedkeuring van regionale PDTA (Diagnostic Therapeutic Assistance Path). Bij gebrek aan een diagnose van diabetes worden nieuwe geneesmiddelen tegen obesitas, de zogenaamde GLP-1-receptoragonisten, door patiënten gedragen. Aangezien de kosten ongeveer 300 euro per maand bedragen, is toegang waarschijnlijker als er hogere inkomens zijn.

Hoewel er slechts zes Italiaanse regio’s zijn die PDTA’s hebben goedgekeurd, zijn er instrumenten die garanderen dat patiënten met obesitas dezelfde kwaliteitszorg krijgen in de hele regio, en drie komen uit het noorden, slechts één uit het centrum en twee uit het zuiden: Veneto, Piemonte, Emilia-Romagna, Lazio, Campania en Sicilië. De Italiaanse Vereniging voor Obesitas (SIO) richt de schijnwerpers op de “kaart van ongelijkheid”, met het oog op de Werelddag tegen Obesitas die op 4 maart wordt gevierd en ter gelegenheid waarvan zij in de Senaat het Erice Manifesto over obesitas zal presenteren, een document dat tot doel heeft een routekaart te schetsen van gemeenschappelijke en gedeelde acties tussen instellingen, wetenschappelijke verenigingen en patiënten.

“De cijfers spreken voor zich: het netwerk van zo’n 160 Italiaanse centra is vooral geconcentreerd in het noorden, een gebied waar de obesitascijfers paradoxaal genoeg lager zijn, hoewel ze wel toenemen – legt Silvio Buscemi, SIO-president en hoogleraar klinische voeding aan de Universiteit van Palermo uit. Integendeel, het zuiden, waar obesitas een sociale noodsituatie is die wordt aangewakkerd door sociaal-economische determinanten, lijdt onder een chronisch gebrek aan aids.” Hoewel het noorden beschikt over een wijdverspreid netwerk, is de kaart in het zuiden beperkt tot een paar polen in Campanië, Sicilië en Puglia.

Blauw gekleurde gebouwen

Ter gelegenheid van Wereld Obesitas Dag, die op 4 maart wordt gevierd, heeft Amici Obesi een symbolisch initiatief met grote impact gepromoot: de verlichting van nationale en regionale institutionele gebouwen, ter ondersteuning van de mondiale campagne van de World Obesity Federation.

De vereniging heeft de belangrijkste nationale en regionale instellingen gevraagd om hun kantoren te verlichten en blauw te kleuren als een concreet teken van verbondenheid met patiënten met obesitas en van toewijding aan het bestrijden van het stigma dat nog steeds geldt voor degenen die met deze chronische pathologie leven.

“Obesitas is geen fout, maar een complexe en multifactoriële ziekte – onderstreept Iris Zani, voorzitter van Amici Obesi – en toch blijven te veel mensen ook op sociaal vlak de gevolgen ondervinden van de gevolgen, waarbij ze vaak de zorg voor hun gezondheid opgeven vanwege schaamte, discriminatie of het gebrek aan adequate bescherming.”

Obesitas vertegenwoordigt een grote noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid, zowel mondiaal als nationaal. In Italië zijn er naar schatting 6 miljoen volwassenen met obesitas (wat neerkomt op ongeveer 11-12% van de volwassen bevolking), een pathologie die een geïntegreerde aanpak, continuïteit van de zorg en een gezondheidszorgbeleid vereist dat adequate behandeltrajecten kan garanderen.