Dieet, hoe het de biologische veroudering beïnvloedt. De Australische studie

“Vertel me hoe je eet en ik zal je vertellen hoe je ouder wordt.” Dit is enigszins de betekenis van de conclusies van sommige Australische onderzoekers, die de impact van het type dieet op de factoren analyseerden die de staat van biologische veroudering aangeven. Wat de experts echter nog meer verbaasde, is dat vier weken voldoende zijn om de veranderingen waar te nemen.

Het onderzoek naar voeding en ouder worden

We vragen ons al een tijdje af wat de elementen zijn die de biologische leeftijd van mannen en vrouwen het meest beïnvloeden. In feite heeft een lange levensduur een centrale plaats gekregen in het debat waarin de meningen en indicaties van deskundigen, of het nu artsen of voedingsdeskundigen zijn, met elkaar worden vergeleken. Afgezien van de verschillen tussen de verschillende voedingsregimes bestaat er echter unanimiteit over het toekennen van fundamenteel belang aan voeding, samen met een (actieve) levensstijl. Nu bevestigt een onderzoek deze indicatie en onderstreept hoe de veranderingen in de voeding van het lichaam worden weerspiegeld in de “biologische leeftijd” van het organisme in een tijdsbestek van slechts vier weken.

Vier diëten en hun effecten

Een klinische studie, uitgevoerd door de Universiteit van Sydney en gepubliceerd in Aging Cell, onderzocht wat er gebeurt als het dieet verandert op basis van enkele fysiologische biomarkers, geassocieerd met metabolische en cardiovasculaire gezondheid, in een steekproef van volwassenen tussen 65 en 75 jaar oud. Allen volgden een dieet met identieke calorie- en eiwitinname, maar met een andere samenstelling: twee waren gebaseerd op een evenwichtige verdeling tussen dierlijke en plantaardige eiwitten, zonder enige voedingsstoffen uit te sluiten, en met een model vergelijkbaar met dat van het mediterrane dieet. De enige variabele was dat er in de ene een groter aandeel lipiden (vetten) en een lager aandeel koolhydraten was, terwijl in de andere – definieerbaar als ‘vetarm’ – koolhydraten (vooral hele, ongeraffineerde granen en peulvruchten) de voorkeur kregen ten koste van de lipiden. De andere twee groepen aten echter voornamelijk groenten: de deelnemers werden op hun beurt verdeeld in twee subgroepen, waarvan de ene een flexitarisch en semi-plantaardig dieet volgde, terwijl de andere meer uitgesproken vegetarisch was (dichter bij een plantaardig dieet met minder aanwezigheid van dierlijke eiwitten en weinig vet).

De verschillende reacties van het metabolisme

Wat de onderzoekers observeerden was dat de metabolische respons varieerde, afhankelijk van het gevolgde type dieet, gedurende slechts vier weken. Concreet werden de grootste verschillen geregistreerd onder degenen die aten volgens een omnivoor dieet, maar met complexere koolhydraten en minder vet. In hun geval hadden de parameters die waren gekozen als indicatoren voor het zogenaamde ‘biologische tijdperk’ feitelijk de grootste afwijkingen ondergaan. Dit zijn biomarkers die geassocieerd zijn met systemische ontstekingen, het suiker- en lipidenmetabolisme.

De conclusies van de onderzoekers

Het doel van de onderzoekers was echter niet zozeer om het dieet te identificeren dat je in absolute termen minder doet verouderen, maar eerder om te laten zien hoe alles wat je eet – ongeacht de puur calorieberekening – de gezondheid van het lichaam beïnvloedt. Er werden bijvoorbeeld C-reactieve proteïnewaarden gemeten, die de insulinegevoeligheid aangeven, samen met enkele cardiovasculaire parameters.

Snelle veranderingen in korte tijd

Wat opvalt is het feit dat, ondanks dat we als steekproef een populatie van mensen namen die niet meer erg jong zijn (want ze zijn ouder dan 65), er binnen slechts een maand duidelijke veranderingen konden worden waargenomen. Dit geeft aan dat het lichaam in staat is snel te reageren, waardoor de stofwisseling en daarmee ook de snelheid van veroudering wordt verbeterd of verslechterd. In plaats van aan te tonen dat het mogelijk is om de veroudering van het lichaam in een even beperkte tijd te vertragen, hebben de auteurs van de studie echter een groot aanpassingsvermogen van de stofwisseling aangetoond.

Wat moet nog bewezen worden

Zoals verder uitgelegd door de onderzoekers, concentreerde de analyse zich niet op de mogelijke langetermijneffecten van de verschillende diëten die in aanmerking werden genomen, maar bevestigde dat niet zozeer de individuele voedingsstoffen centraal staan, maar het algehele evenwicht daartussen. Kortom, er zijn geen wondersuperfoods, maar evenwichtige voedingsregimes, die zorgen voor een andere verdeling van voedingsstoffen en macronutriënten.

De andere anti-verouderingsindicaties

Er zijn echter ook andere onderzoeken die zich richten op de ‘geheimen’ van een lang leven. Er is bijvoorbeeld een toename in het aantal werken gewijd aan het onderzoeken van het leven en de eetgewoonten van honderdjarige bevolkingsgroepen, zoals die welke worden erkend als de Blauwe Zones van de planeet: Okinawa in Japan, Ikaria in Griekenland, Loma Linda in Californië, Nicoya in Costa Rica en Sardinië in Italië. Degenen die ze bestuderen zijn bijvoorbeeld de journalist, schrijver en onderzoeker Dan Buettner, die zich herinnert hoe de belangrijkste voedingsmiddelen in de voeding van honderdjarigen volkoren en van plantaardige oorsprong (90%) zijn, dus granen, peulvruchten, fruit en groenten, met een verminderde inname van dierlijke eiwitten. Ook het pescatarian voedingsmodel wordt veel besproken, met een grotere aanwezigheid van eiwitten uit vis. De Veronesi Foundation rapporteert op haar portaal een onderzoek uit 2022, waaruit blijkt dat caloriebeperking een sleutel is tot het vertragen van veroudering en het optreden van daaraan gerelateerde ziekten: een beperktere hoeveelheid calorieën zou beschermen, wat een langere levensduur en een betere algemene gezondheidstoestand garandeert.