Eierstokkanker, ontdekt mechanisme dat het “opnieuw aanwakkert” en de kanker resistent maakt tegen behandeling
Voor eierstokkanker is, zoals voor alle oncologieën, het vroegtijdig stellen van de diagnose essentieel. Hoewel dit helaas niet gemakkelijk is, aangezien de tekenen en symptomen van de zich ontwikkelende laesie vaak vaag en algemeen zijn, om de vrouw niet onmiddellijk te waarschuwen. Maar dit is zeker niet de enige uitdaging waarmee we geconfronteerd worden bij een neoplasma dat zeker nog steeds complexiteitsmarges heeft bij de behandeling ervan, vooral als we het hebben over hooggradig ovariumcarcinoom (HGOC).
Helaas ervaart de meerderheid van de patiënten, ondanks de vooruitgang in de therapieën, na verloop van tijd een terugval, vaak als gevolg van de schijn van resistentie tegen chemotherapiebehandelingen. Nu is er een Italiaans onderzoek waarvan de resultaten werden verkregen dankzij prijzenfondsen van de Universiteit van Campania ‘L. Vanvitelli’, uit de regio Campanië en met de steun van de AIRC Foundation for Cancer Research, werpt licht op deze delicate passages. En ook al staan we nog maar aan het begin, het opent de weg naar belangrijke perspectieven op het klinische front.
De “sleutel”-receptor
De studie werd gezamenlijk uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit van Campania ‘Luigi Vanvitelli’ en het ‘A. Buzzati-Traverso’ Instituut voor Genetica en Biofysica van de Nationale Onderzoeksraad van Napels (Cnr-Igb), waarbij een onverwachte rol van de glucocorticoïdreceptor werd aangetoond.
Tot deze laatste behoren hormonen zoals cortison of soortgelijke geneesmiddelen, geneesmiddelen die gewoonlijk tijdens chemotherapie worden toegediend om overgevoeligheidsreacties te voorkomen en de toxiciteit van antitumormedicijnen te verminderen. Hun impact op de tumorprogressie is echter nog steeds onduidelijk.
Het onderzoek, gecoördineerd door Gilda Cobellis van de afdeling Precision Medicine van de Universiteit van Campania en door Gabriella Minchiotti van de Cnr-Igb, laat zien hoe de activering van de glucocorticoïdreceptor verschillende sleutelprocessen van tumorprogressie kan reguleren, waaronder de epitheliale-mesenchymale transitie (EMT), cellulaire heterogeniteit, het migratievermogen van tumorcellen en resistentie tegen cisplatine, een van de belangrijkste chemotherapeutica die worden gebruikt in therapieën tegen eierstokkanker. Over het geheel genomen vertalen deze effecten zich in een progressieve resistentie tegen chemotherapie en een significante vermindering van de overleving van de patiënt.
De ‘slapende’ cellen die ontwaken
De onderzoeken zijn uitgevoerd in driedimensionale celculturen, waarmee we probeerden de tumoromgeving getrouwer te reproduceren dan enkellaagsculturen.
“De verkregen resultaten – commentaar Gilda Cobellis – toonden aan dat de activering van de glucocorticoïdreceptor een langzame maar omkeerbare staat van proliferatie in tumorcellen kan veroorzaken, ook wel een slapende toestand genoemd. Deze toestand wordt gekenmerkt door verminderde eiwitsynthese, metabolische herprogrammering en de activering van adaptieve responsroutes op cellulaire stress”.
In het bijzonder wordt cellulaire kiemrust geassocieerd met metabolische veranderingen die door deze receptor worden aangestuurd. “Dit suggereert een nauw verband tussen tumorplasticiteit en signalen afkomstig uit de micro-omgeving – onderstreept Eduardo Jorge Patriarca, CNR-IGB-onderzoeker en co-auteur van het artikel.”
Kortom: volgens onderzoekers kunnen kleine groepen slapende tumorcellen chemotherapiebehandelingen overleven en vervolgens reactiveren, waardoor de celcyclus wordt hervat en de ziekte opnieuw kan optreden. De slapende toestand zou een van de belangrijkste mechanismen kunnen verklaren die ten grondslag liggen aan recidieven bij eierstokkanker.
Het onderzoek opent daarom nieuwe perspectieven voor het begrijpen van de mechanismen van therapeutische resistentie en tumorherhaling. En bovenal suggereert het een mogelijke nieuwe manier om de effectiviteit van therapieën tegen hooggradige eierstokkanker te verbeteren. Maar wees voorzichtig: de gegevens zullen nu gevalideerd moeten worden in verdere preklinische en klinische onderzoeken.
