Radioactieve “lijm” voor de behandeling van alvleesklierkanker, een unieke operatie bij Gemelli
Voor het eerst ter wereld werd een patiënt met inoperabele alvleesklierkanker behandeld met radioactieve “lijm”. De operatie werd uitgevoerd in het Policlinico Gemelli-ziekenhuis in Rome, bij een 63-jarige vrouw, onder plaatselijke verdoving en minimale verdoving. Daaropvolgende controles bevestigden de effectiviteit van de operatie, die in oktober door andere van hetzelfde type zal worden gevolgd, bij nieuwe patiënten voor wie de rekrutering aan de gang is. De interventie is in feite de eerste ooit van dit type en maakt deel uit van een internationaal proces waarin Italië en Groot-Brittannië samenwerken.
De innovatieve interventie uitgevoerd op de polikliniek
De delicate procedure werd bij Gemelli uitgevoerd door professor Roberto Iezzi, directeur van Interventionele Radiologie bij Fondazione Policlinico Gemelli. Het was de eerste operatie van deze soort ter wereld en werd uitgevoerd als onderdeel van een internationale proef, waarvan de hoofdonderzoeker professor Giampaolo Tortora is, directeur van het Comprehensive Cancer Center van Fondazione Policlinico Gemelli. Het doel is om de effectiviteit van het YntraDose-apparaat als neoadjuvante behandeling te evalueren bij een populatie patiënten die, net als de 63-jarige vrouw die een operatie in het ziekenhuis onderging, een ductaal adenocarcinoom van de pancreas heeft. In dit specifieke geval was het lokaal geavanceerd (daarom gedefinieerd met de afkorting LA-PDAC) en onbruikbaar.
Hoe de procedure werkt
Zoals uitgelegd door de managers van de polikliniek, “onderging een vrouw een locoregionale percutane radiotherapiebehandeling, waarbij een speciale radioactieve biologische lijm werd geïnjecteerd die Yttrium-90-deeltjes bevatte (YntraDose® geproduceerd door BetaGlue Therapeutics, een Italiaanse start-up) die bètastraling in de tumor uitstralen”. Het is een “percutane bestralingstherapie (de procedure wordt uitgevoerd door het product met een speciale naald in de tumorlaesie te injecteren, onder begeleiding van echografie of CT/CBCT)”. Het doel is om patiënten te kunnen opereren om de tumormassa te verwijderen.
De operatie is met succes uitgevoerd
Voordat er werd ingegrepen, werd de verenigbaarheid van de specifieke omstandigheden van de patiënt met de behandeling beoordeeld door een multidisciplinair team van de Gemelli Pancreatic Tumor Board, in aanwezigheid van de professoren Sergio Alfieri, Antonio Gasbarrini en Giampaolo Tortora. Toen de vrouw eenmaal ‘geschikt’ werd geacht, kreeg ze plaatselijke verdoving en minimale verdoving aangeboden, waarna ze verder ging. De operatie duurde een uur, zonder postoperatieve complicaties, waarbij interventionele radiologen, nucleair artsen, medische fysici voor dosisbeheer en radiotherapeuten betrokken waren, die de patiënt voor en na de procedure begeleidden. “De controle-PET-CT met Yttrium-90 (Y90), uitgevoerd 24 uur na de procedure en na 7 dagen, toonde de correcte afzetting van het radiofarmaceutische middel in de pancreas aan, zonder spreiding of gebieden waar de opname buiten het doel valt”, legt de Gemelli-polikliniek uit, die verduidelijkt: “De inschrijving van patiënten gaat door; de volgende gevallen zullen in oktober worden behandeld”.
Alvleesklierkanker en de nieuwe pil
Chiara Cremolini, oncoloog aan het Universitair Ziekenhuis van Pisa: “Tot nu toe waren we niet in staat het eiwit te blokkeren dat ervoor zorgt dat de ziekte groeit. In de Verenigde Staten is het medicijn al beschikbaar voor in aanmerking komende patiënten, maar in Europa duurt het proces langer.” Intussen gaat de zoektocht naar nieuwe behandelingen voor alvleesklierkanker door. De afgelopen weken heeft de Food and Drug Administration (Fda), de Amerikaanse geneesmiddelenregulator, Daraxonrasib goedgekeurd, de eerste orale therapie gericht tegen uitgezaaide kanker. Dit is een keerpunt in de behandeling van een complexe ziekte, waarvan de diagnose vaak laat wordt gesteld. Vergeleken met alleen chemotherapie bevestigen klinische gegevens over het gebruik van Daraxonrasib een significante toename van de overleving. De conclusies van de onderzoeken zijn met optimisme ontvangen, ook al belooft het molecuul geen genezing en is het nog niet verkrijgbaar in Italië, omdat er nog geen groen licht is gekomen van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) en het Italiaanse Agentschap (AIFA).
Wat is er nieuw
“De preklinische onderzoeken, dat wil zeggen de onderzoeken die in het laboratorium zijn uitgevoerd op cellen en muizen om te proberen het gemuteerde eiwit dat verantwoordelijk is voor de tumorgroei te deactiveren, zijn feitelijk vele jaren geleden begonnen. De echte nieuwigheid is dat dit medicijn niet alleen bij muizen heeft bewezen te werken (zoals helaas vaak gebeurt bij veel nieuwe moleculen die dan falen), maar zeer overtuigende resultaten heeft opgeleverd sinds de eerste tests op mensen. Dit leidde tot de beslissende studie, genaamd Rasolute 302. Het was precies dit onderzoek dat het definitieve bewijs leverde: de nieuwe pil werkt beter dan de klassieke chemotherapie die we elke dag in onze klinieken gebruiken voor patiënten met gemetastaseerde alvleesklierkanker, dat wil zeggen die patiënten bij wie de tumor zich al naar andere organen heeft verspreid”, legde professor Chiara Cremolini, oncoloog in het universitair ziekenhuis van Pisa (Aoup) en directeur van het klinische proefprogramma van Aoup, uit aan La Nazione. Cremolini nam ook zelf deel aan het testen van Daraxonrasib en is een van de auteurs van de studie, gepubliceerd in de New England Journal of Medicine, waarin voor het eerst de effectiviteit van het moleculair gerichte medicijn voor uitgezaaide alvleesklierkanker werd onderzocht.
Steeds gerichtere behandelingen
Het doel van onderzoekers en oncologen is om te komen tot steeds gerichtere interventies, ook voor dit type tumor, gedefinieerd als de ‘stille moordenaar’. “Het is een fundamentele prestatie, juist omdat we tot nu toe niet in staat waren het eiwit te blokkeren dat ervoor zorgt dat de ziekte groeit. Tegenwoordig laat chemotherapie in de oncologie steeds meer ruimte over voor doeltherapieën, d.w.z. intelligente geneesmiddelen met moleculaire doelwitten voor gepersonaliseerde geneeskunde. Dit nieuwe medicijn is in alle opzichten een doeltherapie: we hebben een nauwkeurig doelwit, een molecuul dat het effectief kan raken en een reëel en concreet klinisch voordeel voor patiënten”, bevestigt Cremolini.
