Wereld Alzheimer Dag 2026, waar zijn de behandelingen?

Nog maar een paar dagen geleden kwam het nieuws over tests met een nieuwe neusspray tegen de ziekte van Alzheimer, wat hoop geeft op effectievere toekomstige behandelingen tegen de pathologie. Maar om te kunnen rekenen op een effectieve therapie die de ziekte kan verslaan, zijn er nog steeds vrijwilligers nodig om deel te nemen aan onderzoek, zoals onderstreept door een rapport van Alzheimer Italia. Ondertussen worden de omstandigheden van patiënten vergezeld door die van familieleden en zorgverleners, die aan bod komen in veel van de bewustmakingscampagnes die worden gepromoot ter gelegenheid van Wereld Alzheimerdag, die plaatsvindt op 21 september.

Alzheimer cijfers

In Italië leven ongeveer 1,2 miljoen mensen met een vorm van dementie. Hiervan lijden ongeveer 600.000 mensen aan de ziekte van Alzheimer, de meest voorkomende vorm, hoewel het aantal voorbestemd is om nog verder te stijgen: volgens schattingen zou het aantal in 2030 de 1,6 miljoen kunnen overschrijden en in 2050 ongeveer 2,3 miljoen, dankzij de vergrijzing van de bevolking.

Het is echter een ziekte die niet alleen patiënten treft, maar ook familieleden en zorgverleners die betrokken zijn bij het verlenen van zorg, vaak alleen en zonder de noodzakelijke steun van zorginstellingen, die daardoor niet alleen met een zeer aanzienlijke fysieke maar ook emotionele last worden geconfronteerd.

In welk stadium bevinden de behandelingen zich?

De ziekte van Alzheimer treedt over het algemeen laat op, omdat het een degeneratieve ziekte is, maar sommige symptomen kunnen al lang vóór de diagnose optreden: het kunnen geheugenproblemen zijn of biologische veranderingen die ook in het bloed kunnen worden gedetecteerd. Zo maken biomarkers als p-tau217, voorspellende modellen als INTERCEPTOR en nieuwe diagnostische hulpmiddelen het mogelijk steeds beter te anticiperen op het moment waarop de ziekte onderschept kan worden.

Op het gebied van de behandeling worden de nieuwe grenzen echter vertegenwoordigd door enkele antilichamen, zoals lecanemab en donanemab, die zeer effectief zijn gebleken in het vertragen van de achteruitgang bij geselecteerde patiënten. Er is echter geen mogelijkheid om de ziekte in absolute zin te stoppen.

Italiaans onderzoek naar neusspray

Het onderzoek gaat echter door. Onlangs spraken we over de resultaten van een onderzoek waarbij Italiaanse onderzoekers betrokken waren en dat werd uitgevoerd op diermodel, namelijk een neusspray. Dit is de mogelijkheid om nanoblaasjes, verkregen uit de placenta, in de neus vrij te geven en zo de hippocampus te kunnen bereiken, d.w.z. het gebied van de hersenen dat fundamenteel is voor het geheugen en dat bijzonder kwetsbaar is bij deze ziekte.

Eenmaal in het aangewezen gebied kunnen ze de neuro-ontsteking tegengaan die ten grondslag ligt aan de pathologie, de functie van neuronen beschermen en daardoor ook het geheugen behouden. De blaasjes, verkregen uit de cellen van het vruchtwatermembraan, zouden ook positieve effecten hebben gehad op menselijke neuronen in reageerbuizen.

Om deze reden spraken de onderzoekers van de Katholieke Universiteit van het Heilig Hart, de Irccs Policlinico Gemelli in Rome en het onderzoekscentrum “Menni” van de Poliassociazione di Brescia Foundation die het onderzoek uitvoerden, van een “zeer veelbelovende” ontdekking, ondanks dat deze het resultaat is van een preklinische studie.

Er zijn ook nieuwe vrijwilligers nodig

Voor het uitvoeren van nieuw onderzoek zijn echter ook vrijwilligers nodig die onderzoek doen. Zoals aangegeven in het door Alzheimer Italia gepresenteerde rapport uit 2026 zouden er alleen al om de tot nu toe actieve onderzoeken te ondersteunen ongeveer 55.000 deelnemers nodig zijn, terwijl het aantal mensen dat bij de algehele selecties zou worden betrokken zou oplopen tot 350.000.

Het risico, door het gebrek aan proefpersonen om erbij te betrekken, is dat het onderzoek wordt vertraagd. Vandaar de sensibiliseringscampagnes ter gelegenheid van 21 september, Wereld Alzheimer Dag, die deel uitmaakt van de Wereld Alzheimer Maand.

Hoeveel klinische onderzoeken zijn er momenteel gaande?

Zoals blijkt uit het ADI-rapport worden er momenteel 158 geneesmiddelen bestudeerd in 192 klinische onderzoeken over de hele wereld. Zoals experts opmerken, moet je om een ​​experimenteel medicijn te testen doorgaan met rigoureuze klinische onderzoeken, die de identificatie van nieuwe moleculen vereisen, maar ook van mensen die beschikbaar zijn om aan de onderzoeken deel te nemen, en die over de noodzakelijke vereisten beschikken om dat te doen.

Het belang van een vroege diagnose

Een ander fundamenteel aspect is vroegtijdige interventie, in de beginfase van de ziekte. Diagnose blijft in feite een van de belangrijkste kritieke kwesties in de reactie op dementie op mondiaal niveau. De Alzheimer’s Disease Atlas, gepubliceerd door ADI in 2026, schat dat 75% van de mensen met dementie geen formele diagnose heeft.

Toch kan het tijdig onderscheppen van de pathologie een snellere toegang mogelijk maken tot nuttige informatie, evenals tot ondersteunende diensten en specifieke vormen van ondersteuning, samen met farmacologische behandelingen die de progressie van dementie kunnen vertragen.

“Hoe eerder je het weet, hoe meer je kunt doen”

Vandaar de keuze van ADI om de campagne van 2026 te richten op actualiteit: ‘Hoe eerder je het weet, hoe meer je kunt doen: een diagnose van dementie is belangrijk’, is in feite de naam van het initiatief van dit jaar, waaraan ook Alzheimer Italia deelneemt.

Tot de tien symptomen die door ADI worden aangegeven om eventuele symptomen van de ziekte zo snel mogelijk te identificeren, behoren: geheugenverlies, problemen bij het uitvoeren van dagelijkse routineactiviteiten, taalproblemen, temporele en ruimtelijke desoriëntatie, verminderd beoordelingsvermogen, moeite met het volgen van acties of het onthouden van objecten, het vinden ervan op ongebruikelijke plaatsen, evenals veranderingen in stemming en gedrag, problemen met het begrijpen van visuele en ruimtelijke informatie, en progressieve isolatie en terugtrekking uit werk of sociale activiteiten.

Een van de minst bekende en minst besproken aspecten betreft de schaamte en het sociale stigma dat gepaard gaat met ziekten, wat ook leidt tot een vermindering van sociale interacties, waardoor een negatieve kortsluiting ontstaat.