Azzeruolo, wat is de vergeten vrucht die op een kleine appel lijkt?
- De azzeruolo is een oude en weinig bekende vrucht, met een zoetzure smaak, die rijpt tussen de late zomer en de vroege herfst.
- De azzeruole levert vezels, vitamine C en andere nuttige stoffen, terwijl ze in de keuken vers worden gebruikt, in jam en desserts.
- Beschouwd als een vergeten vrucht, wordt hij vandaag de dag ook herontdekt vanwege de waarde die verband houdt met de agrarische biodiversiteit en de Italiaanse traditie.
Klein, kleurrijk en met een bijzondere smaak, halverwege zuur en zoet: het zijn de vruchten vanazzerooloooit heel gebruikelijk op ons platteland en tegenwoordig vrijwel onbekend. Net als miniatuurappels rijpen ze tussen het einde van de zomer en het begin van de herfst en geven ze de plant een bijzonder suggestief uiterlijk.
Jarenlang is de azzeruolo volledig opgenomen in de groep van de zogenaamde “vergeten vruchten”, de variëteiten die ooit deel uitmaakten van de Italiaanse landbouw- en voedingstraditie en die tegenwoordig steeds zeldzamer zijn geworden. Toch verdient het om herontdekt te worden, niet alleen vanwege zijn bijzondere smaak, maar ook vanwege zijn voedingskenmerken. Azzeruole levert vezels, vitamine C en andere interessante verbindingen, maar is ook vers en dorstlessend voedsel, perfect voor het einde van de zomer.
Wat is azzeroole
“Natola”, “lazzarolo”, “’nzalora”, “lanzarolit”: in Italië staat de azzeruolo (Crataegus azarolus) bekend onder een groot aantal namen, vaak afgeleid van lokale dialecten, die getuigen van hoe vaak deze plant ooit in de verschillende regio’s aanwezig was.
Volgens de meest erkende theorieën komt azzeruole oorspronkelijk uit Klein-Azië of het eiland Kreta en verspreidde zich van hieruit spontaan naar de warmere landen van het Middellandse Zeegebied. Vroeger werd hij ook in Italië verbouwd, vooral samen met andere rustieke fruitplanten, zoals lijsterbes en wilde pruimen.
Met de geleidelijke ontwikkeling van de landbouw en de voorkeur voor productievere variëteiten die geschikt zijn voor intensieve teelt is de aanwezigheid ervan echter afgenomen. Het is echter niet helemaal verdwenen. In sommige Italiaanse gebieden, vooral op Sicilië, is het nog steeds mogelijk om spontaan gegroeide exemplaren te vinden.
Hoe het gemaakt is
De meidoorn is een bossige struik die in veel opzichten op de meidoorn lijkt. Over het algemeen bereikt hij geen grote afmetingen en kan hij doornige takken hebben. Het behoort tot de Rosaceae-familie, net als de appel-, kers-, perzik- en tal van andere fruitbomen die in Italië worden geteeld.
Het is een rustieke plant, een liefhebber van zonnige standplaatsen en behoorlijk resistent, in staat zich aan te passen aan verschillende grondsoorten, zolang ze niet te vochtig of compact zijn. Juist deze rustiekheid heeft ertoe bijgedragen dat hij geschikt is voor kleine boomgaarden en het platteland, waar hij lange tijd zelfs zonder bijzondere zorg werd verbouwd.
Drie verschillende soorten
In Italië zijn er hoofdzakelijk drie soorten azzeruolo: de witte van Italië, de rode van Italië en de gele van Canada. Dit zijn planten die erg op elkaar lijken, maar met specifieke bijzonderheden, vooral wat betreft de kleur en smaak van de vruchten. Canada Yellow azzeruoles hebben bijvoorbeeld over het algemeen een zoetere smaak dan die van de andere twee cultivars.
In het voorjaar zijn alle soorten bedekt met kleine witte bloemen, terwijl ze tussen het einde van de zomer en de herfst talloze vruchten produceren, azzeruole. Door hun aanwezigheid, samen met de overvloedige voorjaarsbloei en het prachtige donkergroene blad, wordt de azzeroolo ook vanuit sieroogpunt gewaardeerd.
Hoe smaakt azzeroolo?
Azzeruole zijn klein, rond en kunnen, afhankelijk van de variëteit, een gele, crèmewitte of rode schil hebben. Het vruchtvlees is echter meestal altijd gelig van kleur en bevat kleine zaadjes. Op het eerste gezicht lijken het misschien miniatuurappeltjes, maar hun smaak is bijzonderder. Het vruchtvlees is over het algemeen zoet, sappig en licht zuur, met een aroma dat, afhankelijk van de variëteit en mate van rijpheid, in sommige gevallen doet denken aan mispel en in andere gevallen aan appel.
Ook bij de smaak speelt rijpheid een belangrijke rol. Als de vrucht nog niet helemaal rijp is, kan ze zuurder en wranger zijn, terwijl ze bij het bereiken van volledige rijpheid zachter, zoeter en aangenamer wordt in de mond.
Het is precies deze combinatie van zoetheid en zuurheid die azzeruolo tot een bijzondere vrucht maakt, anders dan de meer gebruikelijke vruchten die we gewoonlijk op onze tafels aantreffen.
Azzeruole, eigenschappen en voedingswaarden
Vanuit voedingsoogpunt bevatten azerolen vezels, vitamine C en vitamine A, evenals mineralen zoals fosfor en ijzer. Ze bieden ook eenvoudige suikers, organische zuren en tannines.
Traditioneel wordt aangenomen dat ze diuretische, hypotensieve, antioxiderende, ontstekingsremmende en anti-anemische effecten hebben. Ze lijken ook de revitalisering van de huid te ondersteunen en de gezondheid van de ogen te beschermen. Volgens sommige onderzoeken zouden ze zelfs positieve effecten kunnen hebben op de geestelijke gezondheid. Deze kenmerken betekenen echter niet dat het consumeren van de vrucht als een soort geneesmiddel kan worden beschouwd.
De tannines die aanwezig zijn in azzeruole staan bekend om hun samentrekkende eigenschappen en dragen ook bij aan de karakteristieke sensatie die in de mond kan worden gevoeld bij het proeven van een vrucht die nog niet volledig rijp is.
Vers geconsumeerd zijn azzeruole bijzonder aangenaam op de nog warme dagen van de nazomer, dankzij hun sappige, frisse en lichtzure smaak.
Hoe azzeruolo te eten
De eenvoudigste manier om van azzeroolo te genieten is door hem na het wassen vers te eten, net zoals je zou doen met een klein tafelfruit. Het is bijzonder geschikt voor het verrijken van fruitsalades, omdat het een zure en verfrissende toets geeft, maar het kan ook gebruikt worden om salades een bijzondere toets te geven.
De veelzijdigheid stopt echter niet bij rauwe consumptie. Azzeruole kan voor diverse bereidingen worden gebruikt, vooral als je de karakteristieke balans tussen zoet en zuur wilt versterken.
Traditioneel wordt het gebruikt voor de bereiding van:
- jam en marmelade;
- gelei;
- snoepjes en dessertversieringen;
- fruitsalades;
- conserven;
- voorbereidingen in de geest.
De bijzondere smaak leent zich vooral voor recepten waarin je een fruitige, frisse en lichtzure toets wilt toevoegen.
Als je de azerool vindt
De oogst vindt over het algemeen plaats tussen het einde van de zomer en begin oktober, hoewel de precieze periode kan variëren afhankelijk van het ras, het teeltgebied en de klimatologische omstandigheden.
Om er optimaal van te kunnen genieten, is het belangrijk om hem te plukken wanneer hij een goed rijpheidsniveau heeft bereikt: als hij te onrijp is, kan hij zuurder en wranger zijn, terwijl hij, wanneer hij rijp is, zijn karakteristieke combinatie van zoetheid, sappigheid en lichte zuurgraad beter tot uitdrukking brengt.
Omdat azzeruole als een vergeten vrucht wordt beschouwd
Ooit was azzeruole veel meer aanwezig op het platteland en in familieboomgaarden. Met de geleidelijke verandering in eetgewoonten en landbouwproductiesystemen is de consumptie ervan echter zozeer afgenomen dat de plant in een echte zeldzaamheid is veranderd.
De reden houdt ook verband met de aard ervan, die niet erg geschikt is voor distributie op grote schaal: azzeruole zijn klein, delicaat en niet bijzonder gemakkelijk op te slaan en over lange afstanden te vervoeren. De vrucht komt namelijk het beste tot zijn recht als hij vers wordt geconsumeerd, kort na de oogst.
De laatste jaren is de belangstelling voor vergeten vruchten echter weer gegroeid en daarmee ook de aandacht voor oude en lokale variëteiten. Het herontdekken van deze vruchten betekent dat we verder gaan dan de simpele gastronomische nieuwsgierigheid. Het herstellen en behouden van traditionele variëteiten draagt bij aan het behoud van een deel van de Italiaanse landbouwbiodiversiteit en tegelijkertijd aan het behoud van een stukje van het voedselgeheugen van lokale gemeenschappen.
Bronnen
- Vergeten fruit en herstelde biodiversiteit, ISPRA
- Chemische samenstelling, antioxidante, ontstekingsremmende en antiproliferatieve activiteiten van de plant Libanese Crataegus Azarolus L: PubMed
- Chromatografische analyse van Crataegus azarolus en mogelijke psychiatrische implicaties: PubMed
- Fytochemische eigenschappen van het afkookselextract van Crataegus azarolus-bessen en evaluatie van de beschermende activiteit ervan tegen door azijnzuur geïnduceerde colitis ulcerosa bij ratten: PubMed
