Tegenbevel, stop het verbod op boter: deskundig advies over dierlijke vetten
Het tegenbevel kwam van een van de meest vooraanstaande gezondheidsexperts, Leonardo Calò, hoogleraar Cardiologie aan de Universiteit van Foro Italico in Rome, tijd van sport en welzijn. In een zojuist verschenen boek bevestigt Calò een trend die al een tijdje aan het winnen is: het is tijd om ‘genoeg’ te zeggen tegen de demonisering van boter. Een soortgelijk argument geldt ook voor melkderivaten, zoals kaas, die lange tijd niet worden aanbevolen vanwege de (negatieve) bijdrage die ze zouden leveren op het gebied van cholesterol. Over het algemeen zou volgens de deskundige en degenen die zich met voeding bezighouden het Mediterrane Dieet eenvoudigweg moeten worden herontdekt, dat onlangs is verlaten vanwege een meer hectische levensstijl.
Boter en vetten, het verdrijven van valse mythen
“Wanneer de meeste mensen het woord ‘vet’ horen, gaan hun gedachten onmiddellijk naar beelden van vettig voedsel, verstopte slagaders of ongewenste vetophopingen. Deze instinctieve reactie is begrijpelijk, maar vertegenwoordigt een van de grootste vereenvoudigingen van de moderne voedingswetenschap’, schrijft Calò in de inleiding van zijn boek ‘The Fat Paradox’ (Vallardi). Aan Adnkronos Health verduidelijkt de cardioloog: “Te lang hebben we vetten gedemoniseerd, maar in het verleden deden we dat voor koolhydraten en daarna voor de ‘oorlog’ tegen suiker. Vetten zijn echter van fundamenteel belang voor de gezondheid van de hersenen.”
Kaas mag niet worden uitgesloten
Hetzelfde geldt ook voor kazen en boter, die ook lange tijd “verboden” waren. “Stop met het demoniseren ervan, zoals we te lang met vetten hebben gedaan.” Kazen, “vooral geiten- en schapenkazen, zijn erg goed voor de microbiota”. Calò gaat echter verder en geeft de te volgen weg aan, die zich niet mag beperken tot het uitsluiten van bepaalde voedingsmiddelen ten gunste van andere. Waar het volgens de cardioloog om gaat is “meer de kwaliteit van het voedsel dan het type”. Vandaar de uitnodiging om terug te keren naar de principes van het Mediterrane Dieet: hoewel de onbetwiste voordelen ervan in termen van gezondheid en welzijn op de lange termijn worden erkend, is het de laatste tijd moeilijk om de aanwijzingen ervan op te volgen, dankzij een hectischer leven, dat minder tijd laat voor het bereiden van voedsel ten gunste van kant-en-klaar voedsel. Bovendien wordt het, vooral in de grote steden, moeilijker om minder bewerkte voedingsmiddelen te kopen, waarbij vooral gebruik wordt gemaakt van de grootschalige detailhandel.
Te veel snacks en bewerkte voedingsmiddelen
“Het probleem met het moderne dieet, dat rijk is aan bewerkte voedingsmiddelen, snacks en industriële plantaardige oliën, is dat we een onevenredige hoeveelheid ‘brandweerlieden’ (Omega-6) en heel weinig ‘brandweerlieden’ (Omega-3) hebben geconsumeerd. De verhouding Omega-6 tot Omega-3 in het dieet van onze voorouders van jager-verzamelaars was waarschijnlijk 1:1. Tegenwoordig is deze verhouding in de westerse wereld omhooggeschoten naar 15:1. 20:1 of zelfs 25:1”, legt Calò opnieuw uit.
Wat zijn Omega-6 en Omega-3
De cardioloog verwijst naar voedingsmiddelen die rijk zijn aan Omega 6, dat wil zeggen zaadoliën (bijvoorbeeld zonnebloempitten), maïsolie, noten en oliehoudende zaden. Dit zijn al die voedingsstoffen die linolzuur (LA), gamma-linoleenzuur (GLA), arachidonzuur (AA) bevatten. Dit laatste is een van de meest besproken omega 6-zuren: aanhangers van het Zonedieet beschouwen het bijvoorbeeld als een ‘vijand’ voor de gezondheid. Er moet worden verduidelijkt dat sommige omega 6-vetten een belangrijke rol spelen en dat ze, omdat ze niet door het menselijk lichaam worden geproduceerd, via de voeding moeten worden ingenomen. Er ontstaan kritieke problemen wanneer de hoeveelheden buitensporig worden en dus uit balans raken in vergelijking met Omega 3: als Omega 6 bijdraagt aan het verminderen van het risico op hart- en vaatziekten, aan het onder controle houden van het cholesterolgehalte, het verlagen van het slechte cholesterol en het verhogen van het goede cholesterol, en aan het voorkomen van sommige vormen van kanker, zoals Calò uitlegt, zouden ze moeten worden geïntroduceerd, waarbij ook rekening moet worden gehouden met Omega 3.
De verhouding Omega 3 en Omega 6
Zoals aanbevolen door de LARN (Nutrient Reference Intake Levels), moet de juiste balans tussen omega 6 en omega 3 een verhouding van 4:1 hebben. Deze verhouding is nuttig voor de goede werking van het cardiovasculaire systeem. Volgens de indicaties van de EFSA (European Agency for Food Safety) en de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) bedraagt de minimaal aanbevolen dagelijkse inname van Omega 3 2,5 -3 g. Tijdens zwangerschap en borstvoeding moet de minimale dosis met 20% worden verhoogd. Omega 3 zit vooral in sommige vissoorten – vooral die met vetter vlees en varianten uit de noordelijke zeeën, zoals ansjovis, kabeljauw, Atlantische zalm, tonijn, makreel en aanverwante visolie – maar ook in eigeel. Tot de plantaardige bronnen behoren echter oliehoudende zaden en daarvan afgeleide plantaardige oliën, maar ook groene bladgroenten, walnoten (en hun olie), lijnzaad en olie, hennepolie en -zaden, koolzaadolie en chiazaden. Tot slot komt er ook een mooie bijdrage van spinazie en ‘vette’ groenten zoals avocado’s.
Pas op voor chronische ontstekingen
Zoals Calò echter opmerkt, wanneer je vooral met Omega 6 overschrijdt, “is het alsof je een stad hebt met twintig teams van brandstichters en slechts één team van brandweerlieden. Het resultaat is een ontsteking die nooit verdwijnt, een vuur dat voortdurend onder de as smeult: chronische, laaggradige ontstekingen, die vandaag de dag worden erkend als de stille motor van bijna alle moderne chronische ziekten, van hart- en vaatziekten tot diabetes, van auto-immuunziekten tot depressie”.
Demoniseer vetten niet
Vandaar het belang van een algemene herbalancering, waarbij rekening wordt gehouden met de positieve bijdrage van vetten, vooral voor de hersenfuncties. “Celmembranen zijn gemaakt van vet – herinnert Calò zich – Als we op een onevenwichtige manier te veel koolhydraten consumeren, verstijven ze en kan het cellulaire communicatiesysteem in gevaar komen. ‘Goede’ vetten, zoals oliezuur of Omega-3, vormen de basis van het mediterrane dieet. Denk aan hazelnoten, amandelen, walnoten, extra vergine olijfolie en vette vis. Olijfolie heeft magische eigenschappen, maar we moeten ons altijd afvragen welke olie we kopen. Hoge kwaliteit heeft een prijs, maar die garandeert ons een onbetwistbaar product. Hetzelfde geldt voor boter, vervolgt de cardioloog, het moet een kwaliteitsproduct zijn en dan kan het zonder problemen gegeten worden en gaat er niemand dood.
