Slaap tegen diabetes, hoeveel slaap je volgens de “perfecte formule”
Er zijn nog drie weken te gaan voordat de zomertijd terugkeert, maar toch beginnen velen de klassieke tekenen van vermoeidheid te voelen die verband houden met de komst van de lente. Maar wat als het in plaats daarvan niet de schuld was van de paar uur slaap? Om het belang van voldoende rust te onderstrepen, onderstreept een onderzoek nu hoe slaap ook verband houdt met het risico op het ontwikkelen van diabetes. Dit is waarom.
Slaap en het gevaar van insulineresistentie
Een studie gepubliceerd in het open access tijdschrift ‘Bmj Open Diabetes Research & Care’ en het resultaat van een analyse uitgevoerd door de National Health and Nutrition Examination Survey (Nhanes) onderzoekt het verband tussen het juiste aantal uren slaap en het risico op het ontstaan van insulineresistentie, die op zijn beurt verband houdt met diabetes. Onderzoekers hebben geprobeerd te begrijpen wat de optimale slaapduur is om de ziekte te voorkomen die verband houdt met overmatige bloedsuikerspiegels. Dit is vernieuwend werk, omdat er tot nu toe een sterk verband is aangetoond tussen de hoeveelheid nachtrust en het risico op diabetes en aanverwante stofwisselingsstoornissen, zonder echter rekening te houden met het belang en de invloed van het herstellen van de slaap, die vaak tijdens vakanties wordt toegepast in vergelijking met tekorten doordeweeks.
De nieuwe studie: de effecten van weekendrust
De nieuwe studie hield echter als parameter rekening met de geschatte snelheid van glucoseafvoer, de zogenaamde eGdr, die als betrouwbaar wordt beschouwd voor het evalueren van de insulineresistentie. Het uitgangspunt is dat hoe lager deze waarde – bijvoorbeeld minder dan 6-7 mg/kg/min – hoe groter het risico op insulineresistentie. Integendeel, hoe hoger het is – in hoeveelheden groter dan 10 mg/kg/min – hoe lager het risico op aandoeningen die het ontstaan van diabetes kunnen bevorderen. Concreet beoordeelden de onderzoekers de slaapduur op weekdagen en de eGDR. Vervolgens probeerden ze ook te begrijpen welk effect het herstel van de rusturen die vaak in het weekend voorkomen, zou kunnen hebben.
Wie herstelt in het weekend
Om de effecten te analyseren van het niet rusten of proberen te compenseren tijdens het weekend, evalueerden de auteurs van het onderzoek een steekproef van 23.475 mensen tussen 20 en 80 jaar. Hiervoor werd gebruik gemaakt van de database van de National Health and Nutrition Examination Survey (Nhanes), die betrekking had op de periode tussen 2009 en 2023. Van de 10.817 was er ook informatie beschikbaar over de slaapduur in het weekend, gedifferentieerd op basis van degenen die niet herstelden, degenen die erin slaagden om tot 1 uur langer te slapen, degenen die tussen de 1 en 2 uur sliepen en degenen die erin slaagden meer dan 2 uur te slapen. Wat de eGdr betreft, deze werd berekend met behulp van een formule die rekening hield met zowel de meting van de tailleomtrek, de nuchtere bloedsuikerspiegel als de bloeddruk.
Te veel slapen is misschien geen goed idee
Het bleek dat de gemiddelde waarde 8,23 bedroeg onder de deelnemers, die op weekdagen gemiddeld 7 uur en 30 minuten sliepen. Iets minder dan de helft van de steekproef (iets meer dan 48%) gaf aan in het weekend slaap in te halen. “Degenen die hierover informatie in hun formulier hadden, sliepen in het weekend gemiddeld 8 uur. En degenen die, naast dat ze op weekdagen al boven deze drempel zaten, zich tijdens vakanties ook wijden aan een verder herstel van de rusturen, lijken te zijn blootgesteld aan een groter risico op verandering van het glucosemetabolisme”, legt Adnkronos uit. Helpt slaap het risico op diabetes te verminderen of verergert het de situatie?
Hoeveel slaap je nodig hebt
Wat de onderzoekers hebben benadrukt is dat slaap zeker een belangrijke rol speelt in de mechanismen van regulering van de stofwisseling, en dus ook van pathologieën zoals diabetes: het is van fundamenteel belang voor het verminderen van de waarschijnlijkheid van het ontstaan ervan, samen met andere factoren, maar tegelijkertijd kan een teveel aan rusturen schadelijk zijn, vooral als het discontinu plaatsvindt, waardoor de juiste regelmaat mislukt. Het onderzoek toonde in feite een ‘omgekeerde U’-trend aan tussen slaapduur en eGDR.
Zorg voor voldoende slaap, zonder overdaad
Praktisch gezien is de optimale slaapduur 7 uur en 18 minuten. Ga je onder deze waarde, dan neemt de kans op een hogere eGdr toe (lager risico); boven de drempel ging meer slapen ’s nachts echter gepaard met een lager eGdr (hoger risico), vooral onder vrouwen en onder mensen van 40-59 jaar. Verdere statistische analyses hebben aangetoond dat voor degenen die doordeweeks minder slapen dan de optimale drempel, het meest geschikte herstel gelijk is aan 1-2 uur slaap in het weekend, omdat dit gepaard gaat met een hogere eGdr (dus een lager risico op diabetes). Wees echter voorzichtig, want degenen die op weekdagen meer slapen, mogen in het weekend niet meer uren slapen, bijvoorbeeld meer dan 2 uur. In dit geval bleek de eGdr feitelijk lager te zijn, en dus geassocieerd met een groter risico op het ontwikkelen van diabetes.
Het belang van andere factoren
Uiteraard negeren de conclusies van de onderzoekers niet het belang van andere factoren die kunnen bijdragen aan het ontstaan van diabetes, zoals levensstijl. “Belangrijk is dat er een bidirectionele relatie lijkt te bestaan tussen slaap en metabolisme”, bevestigen de onderzoekers, die uitleggen hoe “een potentiële vicieuze cirkel kan optreden, waarin metabolische ontregeling de normale slaappatronen verstoort en de daaruit voortvloeiende abnormale slaap (inclusief de verlengde duur ervan) de metabolische gezondheid verder verslechtert.” Het onderzoek is echter observationeel van aard, dus het resultaat mag niet worden beschouwd als bewijs van een oorzaak-gevolgrelatie. Desalniettemin “dat slaappatronen, met name de herstelslaap in het weekend, relevant kunnen zijn voor de metabolische regulatie bij diabetes en inzichten kunnen verschaffen voor beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg bij het beheer van de patiëntenzorg”, concluderen de auteurs.
