Knieartrose, niet alleen prothesen: alle innovatieve manieren om ermee om te gaan

Volgens de Italiaanse Vereniging voor Orthopedie en Traumatologie (SIOT) worden er in Italië elk jaar ruim 85.000 knievervangingen uitgevoerd, waarvan het aantal de komende jaren naar verwachting zal toenemen als gevolg van de vergrijzing van de bevolking, de stijging van de levensverwachting en de groeiende vraag om zelfs op oudere leeftijd een goede bewegingskwaliteit te behouden. Maar is deze ingreep altijd nodig bij artrose, vijand nummer één van onze gewrichten?

Het is van essentieel belang dat de oplossing geval per geval aan de patiënt wordt voorgesteld. Dit werd gemeld door de experts van SIOT zelf. Als het waar is dat deze pathologie een van de belangrijkste oorzaken is van chronische pijn en invaliditeit bij volwassenen en ouderen, dan is het van essentieel belang dat de ontwikkeling ervan wordt vertraagd, de pijn wordt verminderd, het natuurlijke gewricht zo lang mogelijk behouden blijft en, indien mogelijk, het gebruik van een prothese wordt uitgesteld. En hierin kunnen innovatieve behandelingen de situatie veranderen.

Hoe artrose ontstaat

Laten we proberen stapsgewijs te bekijken hoe artrose zich ontwikkelt. Normaal gesproken wordt kraakbeen geproduceerd door chondrocyten (kraakbeencellen) in een niet-gevasculariseerd gebied dat de matrix wordt genoemd en waarbinnen zich verschillende stoffen bevinden, zoals proteoglycanen. Alles is ondergedompeld in een netwerk van collageenweefsel, d.w.z. elastisch weefsel, nodig om het kraakbeen zelf te structureren.

Zolang het gewricht goed functioneert, worden de matrixcomponenten geproduceerd door chondrocyten. Daarom is de “uitwisseling” van weefsels constant, zodat wat “verloren” is, opnieuw wordt gesynthetiseerd. Het gewricht “werkt” op zijn best en er zijn geen problemen. Bij artrose verandert de situatie.

De relatie tussen de synthese van nieuw kraakbeen en de afbraak van dat wat geëlimineerd moet worden, verandert, met een progressieve afname van het beschikbare kraakbeen. Na verloop van tijd leidt dit proces ook tot degeneratie van het bot in de buurt van het gewricht, met verergering van de symptomen. Dit gebeurt ook voor de knie. En uiteraard moet van geval tot geval de ideale oplossing worden gevonden.

Bewaar het gewricht

“De patiënt met artrose moet niet denken dat het enige vooruitzicht noodzakelijkerwijs de prothese is – legt Pietro Simone Randelli, voorzitter van SIOT, hoogleraar orthopedie en traumatologie aan de Universiteit van Milaan – uit. In de begin- en tussenfase zijn er verschillende strategieën om pijn onder controle te houden, de functie te verbeteren en de evolutie van de ziekte te vertragen. Maar de keuze van de behandeling moet altijd uitgaan van een correcte diagnose en een algemene evaluatie van de patiënt”.

Hoewel in de ernstigste gevallen prothetische chirurgie de referentiebehandeling blijft, is er tegenwoordig steeds meer aandacht voor strategieën voor gewrichtsbehoud: een reeks benaderingen die tot doel hebben in te grijpen in de begin- of tussenfase van de ziekte, wanneer er nog marges zijn om het resterende kraakbeen te beschermen en de progressie van de schade te vertragen.

Onder de meest geconsolideerde conservatieve therapieën is het de moeite waard om hyaluronzuurinfiltraties te noemen, die vooral worden gebruikt bij patiënten met milde of matige artrose. Hyaluronzuur werkt als een soort natuurlijk ‘glijmiddel’: het verbetert de beweging van de gewrichten, helpt pijn te verminderen en kan de mobiliteit helpen herstellen.

Naast deze behandelingen worden er zogenaamde biologische therapieën ontwikkeld, waaronder PRP, bloedplaatjesrijk plasma: een procedure waarbij bloed van de patiënt wordt afgenomen, het monster wordt gecentrifugeerd en de bloedplaatjesrijke plasmacomponent wordt geïnfiltreerd, waardoor factoren die betrokken zijn bij weefselherstelprocessen kunnen worden vrijgemaakt.

Volgens de meest recente internationale consensusdocumenten, zoals de ORBIT, Orthobilogics Initiative van ESSKA (European Society of Sports Traumatology, Knee Surgery and Artroscopie), kan PRP een therapeutische mogelijkheid vertegenwoordigen bij patiënten met milde tot matige artrose, op voorwaarde dat er sprake is van een correcte patiëntenselectie en specialistische evaluatie van het gewricht.

Er groeit ook bijzondere belangstelling voor celtherapieën die zijn afgeleid van vetweefsel, waaronder mesenchymale stromale vetcellen, bekend als AD-MSC’s. Deze benaderingen, die nog steeds worden bestudeerd en geleidelijk worden gestandaardiseerd, kunnen voordelen bieden bij geselecteerde patiënten met gonartrose in de begin- of tussenfase, maar worden momenteel niet beschouwd als eerstelijns-infiltratieve behandelingen.

De toekomst van regeneratieve geneeskunde

“Het doel van de nieuwe biologische strategieën is niet om prothetische chirurgie te vervangen, maar om het natuurlijke gewricht zo lang mogelijk te behouden wanneer er nog therapeutische marges bestaan ​​– meldt Randelli –. Regeneratieve geneeskunde vertegenwoordigt vandaag de dag een van de meest dynamische gebieden van internationaal orthopedisch onderzoek, maar moet worden toegepast volgens strikte criteria en op basis van beschikbaar wetenschappelijk bewijs.”

Een van de meest innovatieve ontwikkelingen betreft de behandeling van focale kraakbeendefecten, d.w.z. beperkte laesies van het kraakbeen die jonge of middelbare patiënten kunnen treffen die nog actief zijn en geen kandidaten zijn voor een prothese.

Op dit gebied ontstaan ​​nieuwe technologische oplossingen, waaronder synthetische kraakbeentransplantaten gemaakt met driedimensionaal printen. Dit zijn implantaten die zijn ontworpen om rechtstreeks in het kraakbeendefect te worden ingebracht en te functioneren als een soort biocompatibele ‘scaffold’: ze bieden onmiddellijke mechanische ondersteuning en bevorderen de integratie met de weefsels van de patiënt, waardoor een omgeving wordt gecreëerd die nuttig is voor lokale regeneratie.

Een nieuw type 3D-geprint synthetisch transplantaat zal worden gepresenteerd op de jaarlijkse bijeenkomst van de American Orthopaedic Society for Sports Medicine – AOSSM, gepland in Seattle van 8 tot 11 juli 2026. Laten we duidelijk zijn. Dit product is nog niet bruikbaar in Europa.

“Maar het is op dit moment belangrijk om de mogelijke toepassingen en precieze indicaties ervan te begrijpen – concludeert de deskundige –. Deze technologieën zijn met name gericht op zogenaamde pre-vervangingspatiënten, d.w.z. nog geen kandidaten voor prothetische vervanging, maar met kraakbeendefecten die de functie van de knie in gevaar kunnen brengen.”

Kortom: innovaties voor de behandeling van knieartrose openen belangrijke perspectieven voor een steeds meer gepersonaliseerde geneeskunde, gericht op gewrichtsbehoud en de kwaliteit van leven van de patiënt. Daarom is het essentieel om contact op te nemen met een specialist, om een ​​juiste diagnose te stellen en de meest geschikte behandeling voor de fase van de ziekte te identificeren.