Een kind ‘geboren’ met AI, wat is het Vitruviaanse project dat angsten, hoop en twijfels oproept

Ook in de gezondheidszorg is kunstmatige intelligentie al geruime tijd aanwezig, maar waar het tot nu toe vooral een hulpmiddel was om data-analyse te vergemakkelijken, waarbij rekencapaciteit en snelheid werden benut, lijkt het nu degenen die een kind willen kunnen helpen, mogelijk door hun genetische kenmerken te kiezen. Dit is in feite de laatste grens op het gebied van in-vitrofertilisatie nadat in de Verenigde Staten een bedrijf de mogelijkheid had aangekondigd om embryo’s te selecteren op basis van kenmerken zoals lengte, IQ of body mass index.

Wat is het Vitruvian-project

De technologie ontwikkeld door Nucleus Genomics, een bedrijf gevestigd in New York, werd openbaar gemaakt door hetzelfde bedrijf dat een model voor kunstmatige intelligentie creëerde dat in staat was in te grijpen op het DNA van embryo’s, en enkele ervan te selecteren op basis van wat de toekomstige ouders “verlangden”. De naam die aan het project is gegeven is Vitruvian, wat doet denken aan Vitruvius, de beroemdste architect uit de antieke geschiedenis, en vooral aan de Vitruviusman van Leonardo da Vinci, het prototype van de perfecte verhouding tussen de delen van het lichaam. Het bedrijf, dat vijf jaar geleden werd opgericht, kan nu uit de via vitrofertilisatie verkregen embryo’s de embryo’s kiezen die het beste voldoen aan de verwachtingen van moeders en vaders, in het bijzonder die met een hogere IQ-score (mogelijk tot 14). Allemaal vóór hun bevruchting en dus hun implantatie in de baarmoeder van de moeder.

Het selecteren van de “beste” embryo’s, maar dan zonder bewerking

De techniek zou mogelijk worden gemaakt dankzij kunstmatige intelligentie en dus zonder toevlucht te nemen tot ‘bewerken’ door de embryo’s zelf rechtstreeks te manipuleren, zoals voorzien door de zogenaamde CRISP, het ‘knippen en plakken’ van DNA: dit is een acroniem voor Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats die, door na te bootsen wat er gebeurt in het afweersysteem van bacteriën als ze in de aanwezigheid van virussen zijn, het mogelijk maakt het genoom van de cel op het gewenste punt te knippen, bestaande genen te verwijderen of toe te voegen nieuwe. Een type interventie dat alleen in vivo plaatsvindt. Het wordt al gebruikt in de biotechnologie en de geneeskunde, om nieuwe medicijnen, landbouwproducten en GGO’s te creëren, d.w.z. genetisch gemodificeerde organismen, of om parasieten of ziekteverwekkers te elimineren of onder controle te houden. Het gaat dus om interventies die nu geaccepteerd en toegepast worden in de agrarische sector, maar die centraal staan ​​in de kritiek en twijfels als het gaat om mogelijke toepassingen op de mens.

Eugenetica bij de mens: welke twijfels

Er zijn talloze kritieken en twijfels over het gebruik van eugenetica op mensen, ook al hebben aanhangers de mogelijke voordelen van de techniek onderstreept voor de behandeling van erfelijke genetische ziekten of sommige vormen van kanker die verband houden met genetische mutaties. De CRISP-techniek is het resultaat van de experimenten van Jennifer Doudna en Emmanuelle Charpentier die hiervoor in 2020 de Nobelprijs voor de Scheikunde wonnen. Nu heeft de New York Times in plaats daarvan het nieuws gerapporteerd over de mogelijkheid van interventie op menselijke embryo’s, zelfs zonder de inzet van CRISP: “AI wordt steeds intelligenter. Nu kan de mensheid ook intelligent zijn”, aldus de CEO van Nucleus, Kian Sadeghi, op de pagina’s van de Amerikaanse krant. Het doel van het door zijn bedrijf ontwikkelde AI-model is om in te grijpen op het IQ, op de lengte van het ongeboren kind en op zijn body mass index, de zogenaamde BMI, waarbij gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om te selecteren uit ongeveer 7 miljoen genetische varianten en 96 functionele annotaties.

AI getraind om de “beste” embryo’s te selecteren

Zoals de leiders van het New Yorkse bedrijf uitleggen, is het AI-model al getraind op meer dan een miljoen mensen, waarbij het is gevalideerd met meer dan 40.000 broers en zussen, waarbij wordt gespecificeerd dat de genen van potentiële kinderen van paren die zich tot in-vitrofertilisatie wenden, naar verwachting niet zullen worden gewijzigd. Deze zouden eenvoudigweg de DNA-gegevens van maximaal twintig embryo’s doorsturen, die op basis van hun kenmerken zouden worden geanalyseerd en geëvalueerd met een specifieke score. Op basis van de resultaten konden ouders kiezen welke ze wilden implanteren, waarmee ze effectief hun voorkeur konden aangeven en vervolgens een ‘op maat gemaakt’ kind ter wereld konden brengen.

De controverses en het debat

Het nieuws leidde onmiddellijk tot discussie in de wetenschappelijke gemeenschap, vooral over de ethische aspecten die verband houden met menselijke eugenetica. De kritiek kwam echter niet alleen uit de katholieke wereld, die het idee veroordeelt om de kleur van de ogen van een kind, zijn lengte of andere biologische kenmerken te kunnen selecteren. Zoals Infovaticana meldt: “Als een embryo wordt gekozen vanwege zijn intelligentiescore, lengte of oogkleur, worden de andere gedegradeerd en, in de praktijk, veroordeeld tot onbepaalde bevriezing of vernietiging. Dit is wat de katholieke doctrine definieert als eugenetische selectie. De instructie Dignitas personae, van de Congregatie voor de Geloofsleer (2008), veroordeelt pre-implantatiediagnostiek wanneer het doel ervan is embryo’s te elimineren op basis van hun kenmerken”. Maar Nucleus antwoordde dat zijn “genetische optimalisatie” bedoeld is om “informatie te verstrekken” aan mensen. Er kwam echter een oproep tot voorzichtigheid van het American College of Medical Genetics and Genomics (ACMG) over het feit dat de polygene selectie van embryo’s te snel verloopt en zonder voldoende veiligheidsbewijs. Er kwam ook een tussenkomst van de National Advertising Division, de zelfregulerende instantie voor reclame in de VS, die Nucleus vroeg om de advertenties aan te passen die suggereerden dat het embryo met het hoogste IQ kon worden geïdentificeerd. Het bedrijf reageerde door een beroep aan te kondigen.