Als je niet ziek wilt worden, ga dan slapen. De nieuwe studie van slaaptekorten en dementie

Een onderzoek onder ruim 95.000 mensen brengt de duur van de slaapfasen in verband met verschillende pathologieën, waaronder dementie, Parkinson en hartproblemen.
Langere REM-slaap en voldoende diepe slaap houden verband met lagere gezondheidsrisico’s, hoewel een oorzaak-gevolgrelatie niet is bewezen.
Om rust te bevorderen raden deskundigen regelmatige schema’s aan, minstens vijf uur slaap en gezonde gewoonten, zoals het beperken van koffie en zware maaltijden.

Slapen is goed, ook en vooral voor je gezondheid, en vooral voor je hersenen. Nieuwe bevestiging komt uit een onderzoek dat zojuist is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS Medicine, en dat een verband aantoont tussen de hoeveelheid tijd die wordt besteed aan de REM-fase van de slaap, die wordt gekenmerkt door dromen, en het risico op dementie en ziekten zoals de ziekte van Parkinson.

Als je je goed wilt voelen, slaap dan

Goed en voldoende slapen is niet alleen belangrijk voor de gezondheid van het hart, voor de regulering van de stofwisseling en voor het welzijn van het immuunsysteem, maar het is ook van fundamenteel belang voor de hersenen. Als u niet ziek wilt worden, is het daarom een goed idee om meer aandacht aan uw slaap te besteden, evenals aan uw dieet en lichamelijke activiteit. In het bijzonder het besteden van de juiste hoeveelheid tijd aan de REM-fase, die doorgaans geassocieerd wordt met dromen. De paradox is dat in een samenleving waar een lang leven een cruciaal thema is geworden (met marketing die allerlei oplossingen biedt om de tekenen van veroudering tegen te gaan, zelfs tegen exorbitante kosten), de eenvoudigste handeling – zoals slapen – te vaak over het hoofd wordt gezien.

Slaap en dementie: wat is het verband?

Zoals gerapporteerd in het onderzoek is de tijd van de verschillende slaapfasen daarom gekoppeld aan het risico op het ontwikkelen van 83 pathologieën, waarvan sommige verband houden met het functioneren van de hersenen, zoals dementie. De studie, uitgevoerd door een team van onderzoekers van de Universiteit van Peking, onderzocht een steekproef van 95.559 mensen, van wie de gegevens worden bewaard in de UK Biobank, een van de grootste gezondheidsdatabases ter wereld. Concreet werden de geanalyseerde proefpersonen tussen 2013 en 2015 gedurende zeven dagen gevolgd: ze moesten allemaal een polsapparaat dragen dat hun activiteit registreerde, zelfs ’s nachts.

Net zoals veel fitwatches tegenwoordig kunnen, was het horloge in staat de verschillende slaapfasen te detecteren en dankzij een bepaald algoritme was het niet alleen mogelijk om deze te kwantificeren, maar ook om ze te vergelijken met de medische diagnoses van de studiedeelnemers, die zich in de daaropvolgende jaren voordeden. Op deze manier probeerden we een verband te identificeren tussen de kwantiteit van de slaap, de kwaliteit en mogelijke pathologieën die zich in de loop van de tijd ontwikkelden, geassocieerd met de eerste twee gegevens. De observatie strekte zich uit over een periode van ongeveer 8,9 jaar, waarin de associaties tussen nachtelijke gewoonten en meer dan 1.000 gezondheidsparameters werden onderzocht.

Het belang van REM-slaap voor de gezondheid

Onder de conclusies die de onderzoekers trokken, was er één die in het bijzonder de meeste belangstelling wekte: die met betrekking tot de REM-fase, waarin veel van de meest levendige dromen voorkomen. Dit is een tijdvenster dat meestal plaatsvindt in het tweede deel van de nacht of rust. Het ontleent zijn naam aan de snelle oogbeweging die het kenmerkt: REM is in feite de afkorting voor Rapid Eyes Movement. Het betrekt de hersenen zeer actief en terwijl de oogleden worden beïnvloed door snelle bewegingen, lijkt de rest van de spieren in een toestand van duidelijke ontspanning.

De REM-fase wordt ook beschouwd als de belangrijkste fase voor het geheugen, het leren en het beheersen van emoties, die worden herwerkt en geconsolideerd. Volgens de onderzoekers hadden mensen die erin slaagden een langere REM-fase te hebben ook het minst kans op gezondheidsproblemen in de daaropvolgende jaren, zoals hartpathologieën (in de eerste plaats hartfalen, gevolgd door atriumfibrilleren) en dementie, waaronder de ziekte van Alzheimer, evenals multiple sclerose.

Omdat slapen goed is voor je gezondheid

Onderzoek heeft op algemeen niveau kunnen bevestigen dat rust een centrale rol speelt, zelfs tijdens andere fasen, zoals de diepe slaap. In dit geval is dit het moment – meestal het eerste moment, na het inslapen – waarop het lichaam zijn activiteiten het meest vertraagt, wat talrijke herstelprocessen bevordert. Chinese wetenschappers hebben ontdekt dat hoe langer de diepe slaap duurt, hoe kleiner de kans is dat je aan zeven pathologieën lijdt, waaronder diabetes type 2, de ziekte van Parkinson en zware depressies. Over het geheel genomen werden er echter correlaties waargenomen met 50 gezondheidsproblemen die, bij gebrek aan diepe slaap, geheel of gedeeltelijk in het gedrang kunnen komen.

Diepe slaap of REM-slaap is beter

Onderzoekers hebben echter niet vastgesteld of de REM-fase of de diepe slaapfase belangrijker is voor de algemene gezondheid, wat alleen maar het belang van een juiste hoeveelheid rust onderstreept. Zoals onderstreept door Michel Grandner, expert op het gebied van slaapgeneeskunde aan de Universiteit van Arizona, zijn de verschillende fasen niet tegengesteld aan elkaar, maar integreren ze: de kwaliteit van de rust wordt dus bepaald door de juiste afwisseling daartussen.

Weinig slaap en de risico’s: hoeveel moet je slapen?

Om deze reden zijn er ongunstige associaties waargenomen bij mensen die niet genoeg slapen of wier slaap niet rustgevend is, onderbroken of verstoord wordt door veelvuldig ontwaken, met grotere kansen op het diagnosticeren van pathologieën en stoornissen, waaronder psychologische. Dit heeft opnieuw geleid tot vragen over welke hoeveelheid rust nuttig of nodig is om gezond te blijven. Door deskundigen wordt doorgaans aangegeven dat dit 7 of 8 uur per nacht is, met enkele variabelen, zowel contextueel als individueel.

Er zijn zelfs mensen voor wie minder uren voldoende zijn, zelfs minder dan 6, terwijl anderen zelfs 9 uur per nacht nodig hebben. Er moet ook rekening worden gehouden met een fundamentele variabele: de leeftijd van de proefpersonen. Het is in feite bekend dat kinderen en adolescenten minstens 8/10 uur moeten slapen, vooral in de kindertijd, terwijl ouderen de neiging hebben hun nachtrust te verkorten, wat echter gecompenseerd wordt door de middagrust.

Wat is slaaphygiëne

Het Chinese onderzoek mag in feite niet worden opgevat als een indicatie van oorzaak en gevolg tussen de hoeveelheid REM- of diepe slaapfase en de gezondheidstoestand in absolute zin. De verzamelde gegevens hadden in feite betrekking op één week slaapmonitoring – gedurende een week – die ook in verschillende levensperioden kon variëren.

Waar het dus om gaat is de algemene indicatie: of je nu een leeuwerik of een uil bent, of je nu liever vroeg wakker wordt of laat in slaap valt, iedereen moet een minimum aantal rusturen respecteren, nooit onder de 5 gaan, en eventueel met een regelmatige slaap-waakcyclus vergezeld van correcte gewoonten: vermijd overmatige hoeveelheden koffie die de kwaliteit van de rust kunnen verstoren; te zware maaltijden voordat u in slaap valt; plan een dagelijkse dosis fysieke activiteit (mogelijk niet dichtbij rust); slaap in donkere en koele omgevingen, die slaap bevorderen zonder voortdurend wakker te worden.