Acromegalie, hoe het ontstaat, hoe het wordt herkend, welke behandelingen beschikbaar zijn

Zeldzame ziekte. Wanneer we deze term zeggen, wordt het uiteraard moeilijk om een ​​pathologie te bedenken die gemakkelijk te herkennen is aan het begin van zijn manifestaties. Er zijn gevallen waarin de pathologie, die zich op volwassen leeftijd manifesteert, het risico loopt verward te worden met tekenen van veroudering.

Acromegalie lijkt niet aan deze regels te ontsnappen, een aandoening die vooral volwassenen tussen de 30 en 60 jaar treft en vaak wordt ‘gezien’ omdat het de kenmerken van het gezicht, de handen en de voeten diepgaand kan veranderen.

De balans opmaken van de kennis is een publicatie in het New England Journal of Medicine met Italiaanse onderzoekers en in het bijzonder twee uitmuntende onderzoekers: Andrea Giustina, hoogleraar endocrinologie aan de Vita-Salute San Raffaele Universiteit en directeur van de afdeling Endocrinologie van het IRCCS San Raffaele Ziekenhuis in Milaan, en Annamaria Colao, hoogleraar Endocrinologie en Metabole Ziekten, “Federico II” Universiteit van Napels.

Hoe acromegalie zich manifesteert

Acromegalie is een zeldzame pathologie die bijna altijd voortkomt uit een goedaardige tumor van de hypofyse, de kleine klier aan de basis van de hersenen die veel van de lichaamshormonen reguleert. In bijna alle gevallen gaat het om goedaardige macro-adenomen van de hypofyse; Extra-hypofyse oorzaken zijn uiterst zeldzaam. De geschatte incidentie bedraagt ​​ongeveer tien gevallen per miljoen mensen per jaar.

Overmatige groeihormoonproductie vindt langzaam en stil plaats en veroorzaakt een progressieve verandering die vaak onopgemerkt blijft door zowel patiënten als artsen. Het gezicht transformeert: kaak en voorhoofd worden groter, de ruimtes tussen de tanden worden groter, handen en voeten groeien. Bij deze symptomen worden blijkbaar algemene symptomen gevoegd, zoals overmatig zweten, gewrichtspijn, slaapstoornissen, hoge bloeddruk of diabetes.

Onder de meest voorkomende complicaties benadrukt het in het wetenschappelijke tijdschrift gepubliceerde onderzoek de aanwezigheid van cardiale hypertrofie, slaapapneu, vergroting van de schildklier en vooral duidelijke botfragiliteit met een hoog risico op wervelfracturen, zelfs bij patiënten die bij routinecontroles een normale botdichtheid hebben (dat wil zeggen wat wij definiëren als MOC).

Botfragiliteit en wervelfracturen, zelfs bij een normale botdichtheid, werden ongeveer twintig jaar geleden voor het eerst door Giustina zelf beschreven. Deze vaak onderschatte manifestaties dragen ertoe bij dat acromegalie een verraderlijke ziekte wordt die moeilijk vroegtijdig te herkennen is.

Pas op voor diagnostische vertragingen

Het werk gepubliceerd in de New England Journal of Medicine benadrukt een alarmerend feit: de diagnose acromegalie komt nog steeds te laat. Gemiddeld verstrijkt er meer dan vijf jaar tussen de eerste tekenen en de identificatie van de ziekte, en één op de vier patiënten wacht zelfs meer dan tien jaar. Vaak raadplegen patiënten meer dan drie specialisten voordat ze definitieve antwoorden krijgen.

Deze vertraging vertaalt zich in complicaties, een verslechtering van de levenskwaliteit en, in de ernstigste gevallen, een verhoogde mortaliteit. Toch zou een eenvoudige bloedtest – de IGF-I-dosering – voldoende zijn om u onmiddellijk naar de juiste diagnose te leiden.

Volgens deskundigen blijft een late diagnose daarom de echte noodsituatie. Vroege symptomen worden vaak over het hoofd gezien, vooral bij vrouwen en oudere patiënten, waar ze ten onrechte worden toegeschreven aan veroudering of de menopauze.

De Gouden standaard voor diagnose – legt Giustina uit – is heel eenvoudig en bestaat uit de dosering van IGF-I, die elke arts, in geval van klinische verdenking, zou moeten vragen. Bij hoge waarden voor de leeftijd moet de patiënt worden doorverwezen naar een gespecialiseerd centrum (PTCOE, Pituitary Tumor Centre of Excellence), waar de orale glucose load test (OGTT) en hypofyse magnetische resonantie beeldvorming kunnen worden uitgevoerd.”

In die zin bevelen deskundigen aan dat diagnostische verdenkingen bij alle artsen kunnen komen. Huisartsen spelen een onvervangbare rol bij het onderscheppen van de eerste signalen en het coördineren van het diagnostisch proces van patiënten. Maar ook de tandarts die een ongewone vergroting van de kaak constateert, de orthopedist die te maken krijgt met atypische gewrichtspijn of terugkerende carpale tunnel, de cardioloog die een onverklaarbaar vergroot hart constateert, de gynaecoloog die zich bezighoudt met hormonale stoornissen, de dermatoloog die een verdikte huid constateert: iedereen kan als eerste acromegalie vermoeden.

Hoe om te gaan met acromegalie

De publicatie benadrukt hoe en in welke mate kennis van pathologische cellen een leidraad kan zijn voor behandelingen. Het moleculaire profiel van hypofysetumoren opent de weg naar steeds doelgerichter en draaglijker wordende behandelingen, waaronder nieuwe orale medicijnen en gecombineerde strategieën.

Volgens internationale gegevens heeft meer dan 30% van de patiënten gecombineerde behandelingen nodig om de ziekte volledig onder controle te krijgen.

Op het vlak van de behandeling vertegenwoordigt de huidige hypofysechirurgie – steeds nauwkeuriger dankzij geavanceerde technieken en het gebruik van augmented reality – de eerste stap, maar het is niet de enige.

Naast hypofysechirurgie omvat de behandeling van acromegalie tegenwoordig ook somatostatine-analogen (injecteerbaar en oraal), groeihormoonantagonisten (Pegvisomant), dopaminerge agonisten (Cabergoline) en, in geselecteerde gevallen, zelfs radiotherapie.

Maar wees voorzichtig: biochemische controle valt niet altijd samen met een optimale levenskwaliteit, vooral niet bij patiënten die langdurige of gecombineerde therapie krijgen. Kwetsbare botten en gewrichtsproblemen kunnen zelfs na de behandeling aanhouden, waardoor multidisciplinaire follow-up nodig is.

Acromegalie verandert niet alleen het imago van patiënten, maar heeft ook een negatieve invloed op de overleving. Dankzij de inzet van de internationale wetenschappelijke gemeenschap is het sterfterisico de afgelopen jaren afgenomen en het doel is om dit in de nabije toekomst terug te brengen naar het niveau van de algemene bevolking. Technologie en kunstmatige intelligentie zullen ons hierbij kunnen helpen: deskundigen herinneren ons er echter aan dat deze technologieën zich nog in een beginfase bevinden en verdere validatie bij grotere en meer gediversifieerde populaties vereisen voordat ze de standaard klinische praktijk binnengaan.

De waarde van Italiaans onderzoek

“Deze publicatie – onderstreept Andrea Giustina – is niet alleen een erkenning voor Italiaans onderzoek, maar vooral voor de dagelijkse inzet van onze klinische centra bij het verbeteren van de levens van patiënten met acromegalie. Vandaag kunnen we bevestigen dat een eerdere diagnose echt jaren van lijden bespaart en ernstige, vaak onomkeerbare complicaties voorkomt.

De tweede kernboodschap is dat alle artsen, en niet alleen specialisten, een actieve rol kunnen en moeten spelen bij het herkennen van deze verborgen pathologie. Ten slotte is het echte keerpunt dat uit ons werk naar voren komt de mogelijkheid om diagnose en behandeling te personaliseren, door technologische innovatie, nieuwe therapieën en multidisciplinair teamwerk te integreren. Een andere belangrijke boodschap is de noodzaak om de zogenaamde ‘therapeutische inertie’ te verminderen, d.w.z. de vertraging bij het aanpassen van ineffectieve therapieën, die de uitkomsten kunnen verslechteren en de blootstelling aan hoge niveaus van IGF-I kunnen verlengen. Door ons op deze aspecten te concentreren, kan het lot van mensen die getroffen zijn door een zeldzame maar verraderlijke ziekte echt veranderen.”