Heet weer, alarm voor de vleesetende bacterie aan de Europese kusten. Wat is vibrio, wat zijn de gezondheidsrisico’s
De hitte was niet genoeg. Zelfs voor degenen die al op vakantie zijn of in de buurt van stranden zijn, is er nu een nieuwe bron van zorg. Dit is de Vibrio-bacterie, ook wel de ‘vleesetende bacterie’ genoemd. Het alarm kwam van de Europese autoriteiten, bezorgd over de groeiende verspreiding van deze ziekteverwekker in zeewater, met name in de Middellandse Zee. Wat hun aanwezigheid vergemakkelijkt, is wederom de opwarming van de aarde.
Boom van bacteriën in de zee
“Het Middellandse Zeegebied laat ons zien wat een warmere wereld betekent”, legt Hatim Aznague, analist van European Union Projects, Climate Action and Energy Resilience voor het Middellandse Zeegebied, uit aan Euronews. “De landen die deze zee delen, kunnen er nog steeds voor kiezen om een oplossing te delen”, drong de deskundige vervolgens aan. In feite neemt de aanwezigheid van bacteriën in de Europese mariene wateren al enkele jaren toe, met bijzondere ontwikkeling van soorten als Vibrio. Het is een familie van micro-organismen van natuurlijke oorsprong, die warme en brakke kustwateren bevolken. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) bevestigde ook de bezorgdheid over het fenomeen, volgens welke “Vibrio een aquatische bacterie is die aanwezig kan zijn in zeevruchten”.
De effecten van Vibrio-bacteriën
Zoals de Europese autoriteiten uitleggen, worden de meest relevante soorten in Europa vertegenwoordigd door Vibrio vulnificus, Vibrio parahaemolyticus en enkele varianten van Vibrio cholerae (verantwoordelijk voor cholera). Opnieuw waarschuwt de EFSA dat deze bacteriën infecties kunnen veroorzaken door de consumptie van rauwe zeevruchten en waarschuwt zij burgers voor de potentiële risico’s van contact met de bacterie: sommige stammen kunnen zelfs ernstige gastro-enteritis veroorzaken, evenals ernstige en mogelijk dodelijke infecties. Overdracht vindt plaats via watercontact of via open wonden.
De “vleesetende bacterie”: wat is het?
Hoewel de meeste soorten echter weinig invloed hebben op de menselijke gezondheid, is Vibrio vulnificus (die, zoals de naam al aangeeft, schade kan veroorzaken) de meest verraderlijke. Sterker nog, het veroorzaakt elk jaar sterfgevallen. Zoals Matteo Bassetti, directeur van de Infectieziektenkliniek van het San Martino-ziekenhuis in Genua, vorig jaar in een video uitlegde: “het dringt door wonden heen en kan een necrotiserende infectie veroorzaken waarvoor in bepaalde gevallen amputatie noodzakelijk is, wat soms niet voldoende is omdat het ook tot dodelijke situaties kan leiden”. Om deze reden is het omgedoopt tot “vleesetende bacterie” en is het een bron van risico, vooral voor mensen met open wonden of een verzwakt immuunsysteem.
Van necrose tot sepsis
In contact komen met de Vibrio-bacterie is vrij eenvoudig: het micro-organisme kan een infectie veroorzaken die in de ernstigste gevallen “necrotiserende fasciitis kan veroorzaken, waarbij het weefsel rond de wond snel afbreekt. De bacterie kan ook in de bloedbaan terechtkomen en sepsis veroorzaken, en in sommige gevallen moeten patiënten een amputatie van het aangedane ledemaat ondergaan”, leggen de Europese experts uit. Alleen al vorig jaar veroorzaakte dit de dood van vier mensen in Florida.
Hittegolven en bacteriën
Nu is de bezorgdheid ook gegroeid in het licht van de recente en huidige hittegolven. Zoals verduidelijkt door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) bestaat er angst voor “een verhoogd risico op Vibrio-infecties gedurende het zomerseizoen”, vooral in ondiepe kustwateren. Toegevoegd aan de gezondheidsproblemen zijn de ecologische effecten: Gram-negatieve bacteriën zoals Vibrio gedijen vaak in omgevingen waar het natuurlijke evenwicht van het mariene ecosysteem wordt aangetast.
De warmste Middellandse Zee
Zoals blijkt uit verschillende onderzoeken die op water zijn uitgevoerd, vormt de temperatuurstijging die al is geregistreerd en die naar verwachting zal blijven stijgen, in feite een factor die de verspreiding van Vibrio bevordert. Dit geldt ook waar, zoals in de Middellandse Zee, het grotere zoutgehalte een “barrière” vormt voor de proliferatie van bacteriën, die meer aanwezig zijn langs de kusten van de Oostzee en de Noordzee. Maar in het licht van de opwarming van de aarde is zelfs het Mare Nostrum-bekken niet meer veilig: “Het is belangrijk om te onderstrepen dat de Middellandse Zee geen slachtoffer is van de klimaatverandering, maar eerder een voorproefje ervan. Het is een van de snelst opwarmende zeeën ter wereld.”
De rol van vervuiling
Er is nog een andere factor die de proliferatie van bacteriën uit de Vibrio-familie beïnvloedt, en niet alleen: vervuiling. De analist Aznague verduidelijkt zelfs dat “warmer water, vooral waar het minder zout is, aan de monding van rivieren en in de lagunes die daar vast blijven zitten, gunstiger wordt voor pathogene bacteriën.” Sommige recente rapporten, waaronder een EFSA-document, zenden een duidelijke boodschap uit: “De aanwezigheid van Vibrio in zeevruchten zal zowel mondiaal als in Europa toenemen als gevolg van de klimaatverandering”, vooral in wateren met een laag zoutgehalte of estuaria.
Waar worden Vibrio Vulnificus en andere ‘vleeseters’ gevonden?
Vibrio-bacteriën kunnen weekdieren en zeevruchten infecteren, die daarom als een potentiële bron van overdracht worden beschouwd: om deze reden mogen deze voedingsmiddelen, net als schaaldieren, nooit rauw worden geconsumeerd. In het geval van voedselvergiftiging leiden ze tot symptomen zoals diarree, gepaard gaande met misselijkheid, braken en buikpijn. Andere “vleesetende” bacteriën omvatten ook bèta-hemolytische streptokokken van groep A; E. coli; Staphylococcus aureus; Clostridium perfringens; Klebsiella.
