Meningitis, wat we weten over de epidemie in Engeland en wat het meningokokkensyndroom is
Volgens de Britse Health Security Agency zijn er twee doden gevallen. Twee jongens van 21 en 18 jaar oud. Op dit moment zouden dit de sterfgevallen zijn als gevolg van de micro-epidemie van meningitis, die, opnieuw volgens berichten in de media, ervoor zorgde dat nog eens elf jonge mensen in het ziekenhuis werden opgenomen. In de tussentijd gaan we door met uitgebreide preventieve controles en monitoring voor duizenden mensen. Onder het vergrootglas is het meningokokkensyndroom, ook al is de precieze oorzaak van de infectie nog niet bekend.
Wat is meningokokken en hoe wordt het overgedragen?
Neisseria meningitidis – dit is de wetenschappelijke naam van de bacterie die de infectie veroorzaakt – ook wel meningokokken genoemd – is bij ongeveer 10 procent van de mensen aanwezig in de bovenste luchtwegen, in de keel en neus, waar hij normaal gesproken zonder problemen verblijft.
De infectie wordt via de lucht overgedragen via neus- en keeldruppeltjes en de ziektekiem is normaal gesproken aanwezig in de neus van bijna één op de tien mensen. In scholen en gesloten omgevingen kan het aantal dragers oplopen tot 60-80%.
Als er gevallen van infectie zijn, is zorgvuldig toezicht op nauwe contacten met patiënten voor wie farmacologische profylaxe met antibiotica geïndiceerd is noodzakelijk. Hoewel iedereen de infectie kan oplopen, lopen kinderen, vooral zeer jonge kinderen, en adolescenten een groter risico.
Tot op heden is het niet helemaal bekend waarom iemand de ziekte-infectie ontwikkelt. De bacterie wordt overgedragen via de lucht, d.w.z. via hoesten en speekseldruppels. Daarom heeft de bacterie de neiging zich vaker te verspreiden in gesloten gemeenschappen en drukke plaatsen zoals scholen, discotheken of kazernes. Het wordt overgedragen door asymptomatische dragers, dat wil zeggen door degenen die geen enkel ongemak veroorzaken, waarbij het misschien verantwoordelijk blijkt te zijn voor hoesten of een lichte keelpijn.
Hoe het zich manifesteert
De eerste symptomen van het begin van de ziekte zijn in de meeste gevallen niet-specifiek, zoals koorts, en kunnen soms verward worden met andere virale infecties, bijvoorbeeld de griep.
De behandeling van meningokokkenmeningitis is uiteraard gebaseerd op een gerichte behandeling met antibiotica, die soms niet effectief is gezien de tijdigheid waarmee de ziekte zich ontwikkelt. Wanneer zich een geval voordoet, wordt, om degenen die met de patiënt in contact zijn gekomen, te beschermen, profylaxe geïmplementeerd door middel van een adequate behandeling met antibiotica.
Na de eerste stadia van de infectie komt de meningokokken eerst in de bloedsomloop, daarna heeft de bacterie de neiging zich te concentreren in de hersenvliezen of in sommige organen. Het klinische beeld wordt gekenmerkt door een abrupt begin met koorts, hoofdpijn, stijve nek, braken en vlekken op de huid, aanwezig bij drie op de vier patiënten. Het beloop van meningitis kan extreem snel zijn en zelfs binnen een paar uur tot de dood leiden.
Als het gaat om fulminante meningitis
In sommige gevallen – ongeveer 20 procent – is er sprake van een snel optredende ‘fulminante’ meningokokkeninfectie. Zeer ernstige problemen zoals shock en bloedstolling in de bloedvaten verschijnen snel bij zieke mensen. Er kan zelfs zogenaamde sepsis optreden, die binnen een paar uur leidt tot ongecontroleerde coagulatie in de bloedvaten met dramatische gevolgen voor de bloedsomloop.
Om deze reden kan het zelfs in korte tijd dodelijk zijn en kan het amputatie van ledematen en/of blijvende gebreken tot gevolg hebben als iemand het overleeft. Helaas zijn er geen middelen of tests om te weten wie de infectie in deze vorm zal ontwikkelen (zoals gezegd is de bacterie bij veel mensen in de keel aanwezig zonder de barrière te passeren die de hersenvliezen beschermt) noch om te begrijpen wie risico loopt met bepaalde tests. Dit is de reden waarom primaire preventie, vaccinatie, het enige wapen is dat we hebben.
