Wie meer ultrabewerkt voedsel eet, verspilt ook meer voedsel? De Italiaanse studie zegt nee

De consumptie van ultrabewerkt voedsel staat vaak centraal in debatten die niet alleen betrekking hebben op de gezondheid, maar ook op de duurzaamheid van voedsel. In feite zijn we geneigd te geloven dat degenen die meer industriële en verpakte producten consumeren, ook de neiging hebben om meer voedsel te verspillen en weg te gooien.

Volgens een Italiaanse studie die in 2026 werd gepubliceerd in het International Journal of Food Sciences and Nutrition, komt er geen significant verband naar voren tussen de gebruikelijke consumptie van ultrabewerkte voedingsmiddelen en voedselverspilling door huishoudens.

Het onderzoek werd uitgevoerd onder 200 Italiaanse volwassenen en resulteerde in het feit dat de consumptie van ultrabewerkt voedsel niet tot de belangrijkste factoren behoort die een toename van voedselverspilling bepalen. Andere factoren, zoals economische, demografische of voedingskenmerken, kunnen echter op de voedselverspilling wegen.

Wat zijn ultrabewerkte voedingsmiddelen en waarom zijn ze gerelateerd aan duurzaamheid?

Wanneer u het woord ‘ultra-processed food’ leest, doelt u op een reeks voedingsmiddelen die bekend staan ​​onder de afkorting UPF (Ultra-Processed Foods) en die zijn ingedeeld in groep vier van het NOVA-systeem. Dit systeem onderscheidt voedingsmiddelen op basis van de aard en het doel van de industriële transformaties die ze hebben ondergaan.

Tot de meest voorkomende voorbeelden van ultrabewerkte voedingsmiddelen behoren zeker suikerhoudende dranken, snacks, verpakte snacks, industriële zoetigheden, maar ook sauzen, kant-en-klare bereidingen en bewerkte vleesproducten.

De classificatie is niet alleen afhankelijk van het aantal ingrediënten op het etiket, maar houdt ook rekening met het gebruik van industriële formuleringen, dierlijke stoffen of specifieke additieven die worden gebruikt tijdens het productieproces van voedsel.

Maar wat hebben ultrabewerkte voedingsmiddelen te maken met ecologische duurzaamheid? De vraag is legitiem en het antwoord is niet zo direct. Terwijl aan de ene kant de verpakking en het gebruik van bepaalde conserveermiddelen en ingrediënten de houdbaarheid van sommige voedingsmiddelen helpen verlengen, brengen de productie-, transformatie- en verpakkingsprocessen aan de andere kant het verbruik van hulpbronnen en de productie van milieuafval met zich mee.

Dit is de reden dat veel mensen denken dat de consumptie van ultrabewerkt voedsel recht evenredig is met voedselverspilling.

Het Italiaanse onderzoek uit 2026

Het onderzoek, getiteld Ultra-verwerkte voedselconsumptie, wordt niet in verband gebracht met voedselverspilling door huishoudens bij Italiaanse volwassenen: een cross-sectioneel onderzoek werd uitgevoerd door een groep Italiaanse onderzoekers en anderen.

Het werd gepubliceerd op 8 september 2026 en analyseerde het eetgedrag van 200 Italiaanse volwassenen, waarbij de nadruk lag op de mogelijke relatie tussen de consumptie van ultrabewerkt voedsel en huishoudelijk afval. Om de eetgewoonten van individuen te evalueren, hebben de onderzoekers vragenlijsten verstrekt waarmee ze de consumptie van voedingsmiddelen die tot verschillende NOVA-groepen behoren, konden schatten. De frequentie en hoeveelheid afval werden dus vergeleken met de verschillende niveaus van voedselconsumptie binnen de verschillende NOVA-groepen.

Verspillen degenen die ultrabewerkt voedsel eten meer? De resultaten

De studie concludeerde dat ultrabewerkte voedingsmiddelen gemiddeld 21,2% van de totale voedselconsumptie van elke persoon vertegenwoordigden (uitgedrukt in gewicht). Tijdens de drie dagen van observatie registreerde 44,5% van de studiedeelnemers minstens één voedselverspilling.

Bij het vergelijken van de verschillende gegevens kwam echter naar voren dat degenen die ultrabewerkt voedsel in grotere hoeveelheden aten geen significant grotere kans vertoonden op voedselverspilling. Daarom hebben de uitgevoerde analyses ons niet in staat gesteld een significant verband te identificeren met de kans op voedselverspilling.

Welke factoren kunnen de grootste impact hebben op de voedselverspilling in huishoudens?

Als, volgens het zojuist gepubliceerde onderzoek, de consumptie van ultrabewerkt voedsel niet direct in verband wordt gebracht met verspilling, welke andere factoren zouden dat dan kunnen zijn?

Uit het onderzoek bleek dat grotere gezinsvoedseluitgaven gepaard gingen met grotere voedselverspilling. Bovendien waren factoren die verband hielden met een hogere leeftijd of een hoger opleidingsniveau ook geassocieerd met grotere hoeveelheden voedsel die tijdens de maaltijden werden weggegooid. Het is duidelijk dat al deze verbanden niet moeten worden gezien als oorzaak-gevolgrelaties, wat de stelling ondersteunt dat mensen met een hogere kwalificatie noodzakelijkerwijs meer voedsel kunnen verspillen.

De bevindingen suggereren eerder dat het de koopgewoonten, gezinskenmerken en sociaal-economische omstandigheden zijn die meer aandacht verdienen als het gaat om huishoudelijke voedselverspilling. Denk bijvoorbeeld eens aan het feit dat zeer grote gezinnen grote hoeveelheden verse groenten en fruit kunnen kopen, zonder deze vervolgens binnen de tijd te kunnen consumeren die nodig is om ervoor te zorgen dat ze niet bederven. In dit geval consumeert u vers voedsel; toch worden we geconfronteerd met voedselverspilling.

Beperkingen van de studie

Er moet echter rekening mee worden gehouden dat het onderzoek beperkingen kan hebben met betrekking tot de steekproef van geanalyseerde mensen, die slechts 200 eenheden bedraagt. Bovendien is de observatieperiode zeer kort en omvat deze in feite slechts drie dagen analyse; daarom is het mogelijk niet representatief voor de eetgewoonten van een Italiaans gezin gedurende het jaar. Verder onderzoek is daarom nodig om de relatie tussen ultrabewerkte voedingsmiddelen en voedselverspilling beter te begrijpen. Ten slotte is het noodzakelijk om onderscheid te maken tussen de voedselverspilling binnen de toeleveringsketen en de voedselverspilling die thuis wordt geproduceerd. In feite kan een voedingsmiddel thuis nul restjes opleveren, maar er zijn nog steeds verschillende stadia van productie, transformatie, verpakking en transport naar onze tafels nodig.

Waarom moeten we voedselverspilling en voedingskwaliteit niet verwarren?

Het door het onderzoek naar voren gebrachte resultaat laat ons niet toe te stellen dat de aankoop en consumptie van ultrabewerkt voedsel duurzamer of gezonder is voor de mens. Hoewel verder onderzoek nodig kan zijn om te begrijpen of een dieet dat meer gericht is op ultrabewerkt voedsel een meer of minder impact kan hebben op voedselverspilling, is het zeker dat overmatige consumptie van deze voedingsmiddelen vanuit voedingsoogpunt geen gezondheidsvoordelen oplevert.

Hoe kun je voedselverspilling verminderen zonder een uitgebalanceerd dieet op te geven?

Verspilling verminderen betekent vooral ingrijpen in de dagelijkse gewoonten: het plannen van maaltijden, het controleren van de voorraden voordat u boodschappen gaat doen, het kopen van realistische hoeveelheden en het correct bewaren van voedsel.

Ook is het handig om de houdbaarheidsdatum te onderscheiden van de minimale houdbaarheid. De woorden “ten minste houdbaar tot” hebben voornamelijk betrekking op het behoud van de kwalitatieve kenmerken van het product en komen niet automatisch overeen met een datum waarna het levensmiddel gevaarlijk wordt.

Volgens het Food Waste Index Report 2024 van het United Nations Environment Programme werd in 2022 wereldwijd ongeveer 1,05 miljard ton voedsel verspild, waarvan 60% op huishoudelijk niveau.

De boodschap van het Italiaanse onderzoek is dan ook duidelijk: om te begrijpen wie het meeste voedsel verspilt, is het niet voldoende om te observeren hoeveel ultrabewerkte voedingsmiddelen zij consumeren. Tegelijkertijd blijven een evenwichtige voeding en een verantwoord voedselbeheer twee complementaire doelstellingen, die moeten worden nagestreefd door middel van bewuste en persoonlijke keuzes.