Diabetes, preventie en behandeling: van medicijnen tot apparaten, het EASD-congres in Milaan

• In Milaan herlanceert het EASD-congres de persoonsgerichte diabeteszorg, inclusief vroege preventie, personalisatie en eerlijke toegang tot innovaties.
• Nieuwe medicijnen, continue monitoring, automatische systemen en kunstmatige intelligentie beloven minder complicaties, betere controle van de stofwisseling en meer kwaliteit van leven.
• Experimentele screening en celtherapieën maken vooruitgang op het gebied van type 1-diabetes, met aanvankelijk bemoedigende resultaten, maar nog steeds verre van wijdverbreid gebruik.

Van 28 september tot 2 oktober 2026 is Milaan gastheer van het jaarlijkse congres van de European Association for the Study of Diabetes (EASD), de belangrijkste continentale wetenschappelijke organisatie voor de studie van diabetes en cardio-metabolische gezondheid. Zoals Raffaella Buzzetti, voorzitter van de Italiaanse Vereniging voor Diabetologie (SID), opmerkt, is het doel om van de beheersing van de bloedsuikerspiegel over te gaan naar het algehele welzijn van de persoon. Welke nieuwe functies komen eraan? Laten we proberen ze samen te herlezen.

Naast de bloedsuikerspiegel

Innovatieve medicijnen, digitale technologieën en precisiegeneeskunde hebben het potentieel om complicaties en de dagelijkse last van de ziekte te verminderen. Maar de echte uitdaging ligt in het omzetten van deze vooruitgang in toegankelijke, duurzame en gepersonaliseerde paden, zonder voortijdige verwachtingen te scheppen of nieuwe ongelijkheden te creëren.

“De drie sleutelwoorden die vandaag de dag de keuze voor een behandeling moeten inspireren zijn daarom: anticiperen, ingrijpen voordat onomkeerbare schade optreedt; personaliseren, rekening houdend met de mate van risico, doelorganen van diabetes, patiëntvoorkeuren en levensomstandigheden; democratiseren, omdat innovatie alleen waarde heeft als het iedereen bereikt die het echt nodig heeft – legt Buzzetti uit –.

Echt succes zal in grote mate afhangen van het vermogen van de gezondheidszorg om prioriteiten te stellen, over duurzaamheid te onderhandelen, zorgtrajecten bij te werken en professionals en patiënten op te leiden.”

Een van de belangrijkste gebeurtenissen is de presentatie van de nieuwe gezamenlijke richtlijnen van de Europese en Amerikaanse diabetesverenigingen (Consensus Report ADA/EASD 2026), die de overgang van een strikt ‘glucocentrische’ behandelbenadering naar een patiëntgericht zorgmodel consolideren.

Dit model legt de nadruk op de behandeling van diabetesgerelateerde comorbiditeiten, met name hart- en vaatziekten, chronische nierziekte (CKD) en leververvetting geassocieerd met metabole disfunctie (MASLD).

“Hartgezondheid, niergezondheid en MASLD – legt Buzzetti uit – nemen een centrale plaats in omdat therapeutisch succes tegenwoordig niet langer alleen wordt gemeten aan de hand van de reductie van geglyceerd hemoglobine, maar ook aan de impact die therapieën hebben op het leven van mensen: het voorkomen van een hartaanval, hartfalen, dialyse en de progressie van leverziekten betekent niet alleen een verlenging van de levensduur, maar vooral het aantal jaren dat in goede gezondheid wordt geleefd.”

Van nieuwe medicijnen tot technologie

Geheel in lijn met deze filosofie en met de nieuwe doelstellingen van de diabetesbehandeling is de nieuwe generatie medicijnen tegen diabetes en obesitas. GLP-1, GIP, amyline en multi-agonistmoleculen trekken de aandacht omdat ze niet alleen inwerken op de glycemie: ze hebben een aanzienlijke invloed op het gewicht, het cardiovasculaire risico, de nierfunctie en de kwaliteit van leven.

Hand in hand met de vooruitgang van farmacologische behandelingen gaan de technologieën en kunstmatige intelligentie die op diabetes worden toegepast. De editie van 2026 van het European Society Congress markeert een enorme stap voorwaarts in de digitale gezondheidszorg en organiseert de eerste EASD-workshop gewijd aan AI.

Innovaties op het gebied van diabetestechnologie richten zich met name op geautomatiseerde insulinetoedieningssystemen, geavanceerde continue glucosemonitoring (CGM) naast continue ketonmonitoring (CKM).

Tijdens het congres bespreken we de impact van deze multisensorsystemen bij het voorkomen van ernstige complicaties zoals diabetische ketoacidose (DKA), terwijl we de dagelijkse behandeling van type 1-diabetes en gevorderde type 2-diabetes verbeteren.

“Deze apparaten transformeren het diabetesmanagement in een continue en voorspellende modus – legt Buzzetti uit –. AI wekt bijzondere verwachtingen op omdat het veel gegevens kan integreren en professionals en patiënten kan helpen bij het nemen van beslissingen. Maar het moet worden opgevat als een ondersteuning van de zorgrelatie, niet als een vervanging voor de arts.

De verwachte impact op het leven van mensen is een vermindering van hypoglykemische episoden (maar ook hyperglykemische pieken), minder mentale belasting bij de dagelijkse behandeling van de ziekte en grotere veiligheid, zelfs tijdens slaap of lichamelijke activiteit. Deze hulpmiddelen moeten eenvoudig, toegankelijk, betrouwbaar en binnen het bereik van zelfs ouderen of kwetsbare mensen zijn.”

De toekomst van de diabetes type 1-uitdaging

Er worden nieuwe ontwikkelingen verwacht op het gebied van celtherapie bij diabetes type 1, van geavanceerde bètacelbiologie tot celvervangingsstrategieën. Onderzoekers zullen ‘first-in-human’-gegevens en resultaten over een jaar presenteren van immuunontwijkende implantaten en in laboratorium gekweekte bètacellen, beide gericht op het herstellen van de onafhankelijkheid van insulinetherapie zonder toevlucht te nemen tot zware immunosuppressie.

Drie zeer verschillende klinische ervaringen zullen worden gepresenteerd: de Chinese CiPSC-studie over het gebruik van autologe pancreaseilandjes (d.w.z. verkregen uit geïnduceerde pluripotente cellen van dezelfde patiënt); een Japans onderzoek naar eilandjescellen van de pancreas afgeleid van iPSC’s (zogenaamde iPIC’s), een allogeen, chirurgisch geïmplanteerd product; een derde Zweeds onderzoek naar immuunengineering waarbij donor-eilandjescellen van de pancreas (UP421) betrokken waren, aangepast om aan immuunherkenning te ontsnappen en zonder immunosuppressie in de onderarmspier getransplanteerd.

Deze onderzoeken zullen helpen de vraag te beantwoorden: kunnen deze insulineproducerende cellen op de lange termijn overleven, op grote schaal worden geproduceerd en immunosuppressie en auto-immuunterugval voorkomen?

“Screening, immunologie en transplantatie van eilandjes afgeleid van stamcellen wakkeren zeer sterke verwachtingen aan – geeft Bussetti toe –. Voor het eerst kunnen we een glimp opvangen van een pad dat gaat van het voorspellen van de ziekte tot de mogelijkheid om de evolutie ervan te wijzigen of de insulineproductie te herstellen.

De introductie van screeningprogramma’s zal een vroegere diagnose van diabetes type 1 mogelijk maken, met als gevolg preventie van ketoacidose en, in de toekomst, minder afhankelijkheid van insuline.

De vooruitgang op het gebied van celvervangingstherapie bij diabetes type 1 is zeer interessant. Maar dit is de sector waarover met grotere voorzichtigheid moet worden gecommuniceerd: sommige oplossingen blijven experimenteel en zijn nog niet gelijkwaardig aan een geneesmiddel dat voor iedereen beschikbaar is.”