Goedaardige tumor van de bijnier, omdat het stresshormoon de stofwisseling en de bloeddruk kan verergeren

Goedaardige bijniertumoren treffen een aanzienlijk deel van de bevolking en kunnen het metabolisme en de bloeddruk veranderen door de variabele productie van cortisol.
Uit een Europees onderzoek onder 2.525 patiënten blijkt dat meer dan één op de vijf hun hormonale profiel verandert, vaak in de eerste drie jaar na de diagnose.
Een aanhoudend teveel aan cortisol verhoogt het risico op verergering van de hypertensie en maakt periodieke en gepersonaliseerde endocrinologische monitoring nuttig.

Ze worden vaak bij toeval ontdekt, om andere redenen. Maar denk niet dat ze zeldzaam zijn, ook al wordt er weinig over gezegd. Goedaardige tumoren van de bijnieren, de kleine klieren die zich boven de nieren bevinden en om deze reden zo worden genoemd, treffen 3 tot 7% van de bevolking. En helaas kan hun aanwezigheid de stofwisseling en bloeddrukwaarden beïnvloeden, zozeer zelfs dat ze in de loop van de tijd een sleutelfactor worden om onder controle te houden.

In feite kunnen bijniertumoren bedrieglijk zijn, aangezien de cortisolsecretie bij patiënten niet zo stabiel is als eerder werd gedacht en in de loop van de tijd kan veranderen, wat het risico op verergering van arteriële hypertensie en een hogere totale belasting van cardiometabolische risicofactoren beïnvloedt.

Dit blijkt uit onderzoek gepubliceerd in The Lancet Diabetes & Endocrinology, dat de natuurlijke geschiedenis van deze tumoren opnieuw definieert en nieuwe perspectieven opent voor de klinische monitoring van patiënten. Het werk draagt de eerste handtekening van Giuseppe Reimondo, van de afdeling Klinische en Biologische Wetenschappen van de Universiteit van Turijn en van Interne Geneeskunde – Endocrinologie van de AOU San Luigi Gonzaga van Orbassano, geregisseerd door Massimo Terzolo, van het ENSAT Center of Excellence voor de diagnose, behandeling en onderzoek naar bijniertumoren.

Wat gebeurt er met cortisol

Als we het over cortisol hebben, hebben we het vaak over stress. En in feite vertegenwoordigt cortisol een bemiddelaar van deze aandoening: als de waarden stijgen, kan het in feite invloed hebben op verschillende aspecten van het organisme, waaronder diabetes en andere metabolische problemen, evenals hypertensie.

Kortom: cortisol, vaak het ‘stresshormoon’ genoemd, is een fundamenteel hormoon voor de regulatie van de stofwisseling, de bloeddruk en de immuunrespons en kan, wanneer het in overmaat wordt geproduceerd, het ontstaan van cardiovasculaire en metabolische complicaties bevorderen.

Bij het onderzoek, het grootste ooit uitgevoerd naar de evolutie van de cortisolsecretie bij patiënten met goedaardige bijniertumoren, waren 2.525 patiënten betrokken die gedurende een gemiddelde periode van bijna zeven jaar werden gevolgd in 25 gespecialiseerde centra in 14 landen, als onderdeel van het European Network for the Study of Adrenal Tumors (ENSAT).

Goedaardige bijniertumoren worden, zoals gezegd, vaak per ongeluk ontdekt tijdens radiologische tests die om andere redenen worden uitgevoerd. Sommige hiervan produceren een teveel aan cortisol, zelfs als de typische symptomen van het syndroom van Cushing ontbreken, wat resulteert in een aandoening die bekend staat als milde autonome cortisolsecretie (MACS).

Tot nu toe was de klinische praktijk gebaseerd op het idee dat één enkele hormonale test doorgaans voldoende was om het endocriene profiel van de patiënt vast te stellen. De resultaten van het onderzoek laten in plaats daarvan zien dat de cortisolsecretie in de loop van de tijd verandert bij meer dan één op de vijf patiënten: 22% van de waargenomen proefpersonen veranderde hun hormonale profiel tijdens de follow-up en het merendeel van deze veranderingen vond plaats binnen de eerste drie jaar na de diagnose.

Wie loopt er risico en welke controles moeten worden uitgevoerd?

Het resultaat van het onderzoek suggereert dan ook het nut van een periodieke herbeoordeling bij een aanzienlijk deel van de patiënten. Maar het is niet genoeg. De studie identificeerde ook patiënten met een aanhoudend teveel aan cortisol als de groep met het grootste klinische risico.

Bij deze patiënten werd een toename van 34% van het risico op verergering van arteriële hypertensie waargenomen vergeleken met degenen die consistent normale cortisolwaarden hadden.

Over een periode van tien jaar hebben deze patiënten gemiddeld ongeveer twee jaar korter zonder verergering van de hypertensie, een klinisch relevant verschil dat het belang benadrukt van een nauwkeurigere monitoring en tijdige controle van beïnvloedbare cardiovasculaire risicofactoren.

“Naast de wetenschappelijke betekenis – legt Reimondo uit – heeft de studie belangrijke implicaties voor de klinische praktijk. De resultaten geven aan dat de endocrinologische evaluatie van patiënten met goedaardige bijniertumoren niet moet worden beschouwd als een geïsoleerde gebeurtenis, maar als onderdeel van een dynamisch pad, waarin het cardiovasculaire risico in de loop van de tijd opnieuw kan worden gedefinieerd.

Dit zal ons in staat stellen om patiënten nauwkeuriger te identificeren die een nauwere follow-up, een intensievere controle van cardiovasculaire risicofactoren en, in geselecteerde gevallen, een chirurgische behandeling nodig hebben.

Het opkomende bewijsmateriaal kan bijdragen aan het actualiseren van toekomstige internationale richtlijnen, waardoor een meer gepersonaliseerde aanpak wordt geïntroduceerd bij de behandeling van bijnierincidentalomen (in feite tumoren die bij toeval zijn ontdekt, red.). Dit is een belangrijke stap in de richting van een geneesmiddel dat steeds meer gebaseerd is op risicostratificatie, met als doel de klinische resultaten te verbeteren van een ziekte die miljoenen mensen over de hele wereld treft.”